Από το βιβλίο ¨Οσα θυμάμαι¨ του Χρυσόστομου Ζούλα- δήμαρχου τότε!

«Άρχισαν να έρχονται κιβώτια με παιγνίδια, σοκολάτες και άλλα γλυκά από συλλόγους, τράπεζες, βιομηχανίες και από ιδιώτες. Και από Φιλιαταίους της διασποράς ήρθαν δώρα. Εντυπωσιακή η προσφορά.

Για τη γιορτή κάλεσα Φιλιαταίες κυρίες να βοηθήσουν. Μαζεύτηκαν με χαρά οι κυρίες στο οικοτροφείο μου που υπήρχε και ο χώρος και τα μέσα και έφτιαξαν πολλές λαμαρίνες με πρωτοχρονιάτικες πίτες, τόσες που να φτάνουν για όλους τους παρευρισκόμενους στη γιορτή. (στη φωτογραφία δεξιά οι κυρίες που επιμελήθηκαν τα γλυκά και τις πίτες). Τα παιγνίδια επίσης -καλά παιγνίδια που στείλανε- θα έφταναν για όλα τα παιδιά.

Η γιορτή πραγματοποιήθηκε στην επάνω πλατεία ένα παγωμένο απόγευμα του Δεκέμβρη 1966. Ήταν μια πρωτόγνωρη πρωτοχρονιάτικη γιορτή για τα παιδιά, αλλά και τους Φιλιαταίους κάθε ηλικίας, που αψήφησαν την παγωνιά και ήρθαν να χαρούν το πανηγύρι όλοι μαζί, όπως ταιριάζει την ημέρα αυτή. Την πρώτη ενός νέου χρόνου. Μεγάλη βοήθεια είχα από την Μιράντα και την αδελφή μου Μαίρη (στη φωτογραφία αριστερά H Μιράντα, ο Κ. Στρουγκάρης, ο Σιάτας ο κ. Βύρωνας κλητήρας του Δήμου, εγώ στη γιορτή).

Το Δημοτικό συμβούλιο απουσίαζε με εξαίρεση τον Κώστα Στρουγγάρη και τον Γιάννη Μικρούλη που ήταν απασχολημένος και στο μαγαζί του.

Οι αντίπαλοι μου, άφαντοι. Στη γιορτή ήταν ο Μητροπολίτης Τίτος, ο Νομάρχης, ο Διοικητής του 628ου τάγματος, ο διοικητής των ΤΕΑ, η φιλαρμονική και πολλοί, πάρα πολλοί Φιλιαταίοι και βέβαια τα πολλά παιδιά.

Ο Δεσπότης έκοψε την πίτα, συνέχισε ο Νομάρχης και μετά εγώ.

Οι λαμαρίνες με την πίτα άδειαζαν γρήγορα. Τα μαχαίρια έκοβαν την πίτα, τα χέρια έπαιρναν και στα πρόσωπα των συμπολιτών μου διαγράφονταν η χαρά τους.

Τα παιδιά με ένα τυχαίο αριθμό που έπαιρναν από ένα καλαθάκι, ξεχωριστά νούμερα για αγόρια–κορίτσια, για να είναι ανάλογα τα παιγνίδια, όπως τα είχαμε ξεχωρίσει.

Κάθε παιδί -χωρίς διάκριση, φτωχά –πλούσια- με το παιγνίδι που τους έτυχε. Ήταν μια πρωτόγνωρη πρωτοχρονιάτικη γιορτή για τα παιδιά, αλλά και για τους Φιλιαταίους που αψήφησαν την παγωνιά και ήρθαν να χαρούν το πανηγύρι όλοι μαζί, όπως ταιριάζει την ημέρα αυτή. Την πρώτη ενός νέου χρόνου».

• Φορτηγά αυτοκίνητα: 200 δραχμές
• Λεωφορεία: 150 δραχμές
• Ταξί: 100 δραχμές
• Επιβάτες: 11 δραχμές

Γιώργος Ζούμπος
ΠΗΓΕΣ:

• Εφημ. «Ελευθερία» (Αθήνας), φ. 19-10-1956, 29-10-1956, 23-11-1958
• Εφημ. «Βήμα», φ. 01-06-1955
• Εφημ. «Τα Νέα», φ. 07-06-1955
• Εφημ. «Εμπρός», φ. 09-07-1955
• Εφημ. «Εφημερίς των Ειδήσεων», φ. 03-01-1959
• www.nautilia.gr
• www.shipfriends.gr
• www.corfuhistory.eu
• Φωτ. αρχείο Θεόφιλου Τζίκα

Στις 28 Δεκεμβρίου 2014 έπιασε φωτιά στο στενό του Οτράντο, στην Αδριατική Θάλασσα, το Norman Atlantic. Ήταν λίγο πριν τις 6 το πρωί και βρισκόταν 81χλμ. βορειοδυτικά της Κέρκυρας, ενώ εκτελούσε το δρομολόγιο από την Πάτρα στην Ηγουμενίτσα και την Ανκόνα.

Μια πυρκαγιά ξέσπασε στο κατάστρωμα των οχημάτων λίγο πριν τις 6:00 τοπική ώρα, μισή ώρα μετά την αναχώρησή του από την Ηγουμενίτσα. Η πυρκαγιά εξαπλώθηκε και παρά τις προσπάθειες εκκένωσης υπήρξαν δώδεκα θάνατοι από τη φωτιά και δεκαοκτώ αγνοούμενοι. Δεκαοκτώ άνθρωποι κυριολεκτικά «εξαφανίστηκαν». Ακόμη και για τους ειδικούς, η περίπτωση του Norman Atlantic αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια στα ναυτικά χρονικά.

Οι εκθέσεις έδειξαν ότι στο πλοίο επέβαιναν 499 άτομα, από τα οποία 487 ήταν επιβάτες και 55 μέλη του πληρώματος. Από την πυρκαγιά εν πλω και από τις μετέπειτα προσπάθειες ρυμούλκησης του πλοίου έχασαν τη ζωή τους έντεκα άτομα (τρεις Έλληνες, δύο Ιταλοί, δύο Γερμανοί, ένας Τούρκος, ένας Γεωργιανός και δύο Αλβανοί ναύτες που συμμετείχαν στην επιχείρηση ρυμούλκησης).

Εννέα τα θύματα (τρεις επιβάτες Έλληνες, δύο Ιταλοί, δύο Γερμανοί, ένας Τούρκος και ένας Γεωργιανός) έχουν περισυλλεγεί και αναγνωρίστηκαν, ενώ 18 άλλοι επιβάτες θεωρούνται ακόμη αγνοούμενοι. Δύο ναύτες του αλβανικού ρυμουλκού Iliria πέθαναν στις 30 Δεκεμβρίου κατά τη διάρκεια της ρυμούλκησης του ναυαγίου.

Ηχητικό ντοκουμέντο από την στιγμή που το πλοίο εκπέμπει σήμα κινδύνου, ακούγεται ο πλοίαρχος να λέει «Προς όλα τα πλοία, προς όλα τα πλοία! Mayday! Mayday! Σήμα κινδύνου» και στην συνέχεια αναφέρει ημερομηνία και ώρα. Η επιχείρηση διάσωσης κράτησε 36 ολόκληρες ώρες.

Τα βίντεο που τράβηξαν με τα κινητά τους οι επιβάτες είχαν συγκλονίσει όλον τον πλανήτη, όπως και οι περιγραφές τους τις δραματικές στιγμές της εκκένωσης του πλοίου.

«Έσπαγαν τα σχοινιά με τα οποία προσπαθούσαμε να δεθούμε για να ανεβούμε στην ανεμόσκαλα» ανέφερε πατέρας δύο παιδιών, που προσπαθούσε να βοηθήσει τα παιδιά του να δεθούν με τα σχοινιά των διασωστών προκειμένου να εγκαταλείψουν το φλεγόμενο πλοίο.

Στις αρχές του 2017, ομάδα Ιταλών εμπειρογνωμόνων διαπιστώνει σε πόρισμά της, το οποίο είναι 650 σελίδες, σειρά λαθών και παραλείψεων τόσο κατά τη φόρτωση του πλοίου και την αντιμετώπιση της φωτιάς, όσο και κατά τη διαδικασία εκκένωσής του.

Σύμφωνα με το πόρισμα, δεν τηρήθηκαν αποστάσεις ασφαλείας μεταξύ των οχημάτων, ενώ η ηλεκτρική σύνδεση των φορτηγών-ψυγείων με το πλοίο εκτελέστηκε από μαθητευόμενο ηλεκτρολόγο, που μόλις είχε επιβιβασθεί και όχι από τον αρμόδιο ηλεκτρολόγο του πλοίου. Ακόμη αναφέρεται ότι δεν έγινε επαρκής έλεγχος για αποφυγή εισόδου και παραμονής λαθρεπιβατών στα γκαράζ. Τουλάχιστον τρεις διασωθέντες, βάσει του πορίσματος, δεν ήταν εγγεγραμμένοι στη λίστα επιβατών.

Η πυρκαγιά ξεκίνησε από το κατάστρωμα 4, ενώ οι εμπειρογνώμονες σημειώνουν ότι υποτιμήθηκαν από τουλάχιστον δύο μέλη του ιταλικού πληρώματος οι πρώτες ενδείξεις καπνού. Δεν έγιναν, βάσει του πορίσματος, οι απαραίτητες ενέργειες για να μην εισέλθει καπνός στο μηχανοστάσιο, ενώ ένας εκ των μηχανικών φέρεται να εγκαταλείπει τον χώρο χωρίς να ενημερώσει τη γέφυρα του πλοίου. Ζητήματα φαίνεται ότι υπήρξαν και με την ενεργοποίηση του συστήματος κατάσβεσης drencher στη ζώνη όπου εκδηλώθηκε η πυρκαγιά.

Οι εμπειρογνώμονες θεωρούν ότι «το συνολικό σύστημα διαχείρισης της κατάστασης έκτακτης ανάγκης από την πυρκαγιά στο γκαράζ του πλοίου “Norman Atlantic” παρουσίαζε εμφανή και εγγενή ελαττώματα, συναφή επίσης και με την υψηλή πιθανότητα ανθρώπινου σφάλματος».

Συνταγές και πρακτικές τυροκόμησης που αναπτύχθηκαν επί αιώνες στα βουνά της Πίνδου από νομάδες κτηνοτρόφους και «μεταφέρθηκαν» στις μέρες μας μέσα από τη λαϊκή παράδοση και τη φυσική διαδοχή των οικογενειακών τσελιγκάτων, ανήκουν μεταξύ άλλων στους θησαυρούς που οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι «κουβαλούν» μαζί τους στο ετήσιο «διάβα» τους από τα ορεινά λιβάδια των βουνών στα χειμαδιά.

Εκεί, αφού τα αιγοπρόβατα έχουν βοσκήσει σε ένα φυσικό περιβάλλον με γηγενή βότανα και χόρτα, παράγουν γάλα με υψηλή ποιοτική υπεροχή, προς την αξιοποίηση του οποίου, σημειωτέον, έχει δραστηριοποιηθεί η Ένωση Μετακινούμενων Κτηνοτρόφων Ηπείρου με τη δημιουργία σχετικού brand υπεραξίας.

«Είναι το παράπονό τους» αναφέρει σχετικά ο βραβευμένος φωτογράφος Δημήτρης Τοσίδης, που βρέθηκε στα ορεινά της Πίνδου και γνώρισε από κοντά τη ζωή τεσσάρων οικογενειών, δημιουργώντας μαζί τους σχέσεις ζωής. Μάλιστα για το μεγάλο του οδοιπορικό, που φέρει την ονομασία «Διάβα, νομαδικός ποιμαντισμός στην ορεινή Βόρεια Ελλάδα» και περιγράφει τη διαδρομή των κτηνοτρόφων με τα κοπάδια τους από τα βουνά στα χειμαδιά για να ξεχειμωνιάσουν, τιμήθηκε με το βραβείο Athens Photo World 2021.

Αν και τα ζώα τους αποδίδουν ένα προϊόν υψηλής ποιότητας, «αδυνατούν να το πουλήσουν σε τιμές τέτοιες που να δικαιολογούν την αξία τους», σημειώνει ο Δημήτρης Τοσίδης. «Παράγουν Φέτα και Αναβατό. Έχω φάει τενεκέδες από τα τυριά αυτά και ακόμα περισσότερα κιλά πρόβειου κρέατος. Γάλα δεν είχα την τύχη να πιω γιατί το διάβα γίνεται στο τέλος του καλοκαιριού και πριν αρχίσουν να γεννούν τα ζώα, οπότε δεν βγάζουν γάλα». Υπερασπιζόμενος τη μοναδικότητα αυτών των σκληραγωγημένων ανθρώπων ο φωτορεπόρτερ του Αθηναϊκού – Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων, τον οποίο συνάντησε η ειδική ετήσια έκδοση «Top50 by Τυροκόμος» για να καταγράψει την εμπειρία του, μίλησε για κάθε μία από τις τέσσερις οικογένειες που γνώρισε.

«Είναι ερωτευμένοι με αυτό που κάνουν. Ο Θωμάς Ζιάγκας, για να μου δώσει να καταλάβω τη σχέση που έχει τη δουλειά του, μου εκμυστηρεύτηκε κάποια στιγμή ότι τα μόνα όνειρα που βλέπει από παιδί, είναι με πρόβατα. Δεν έχει δει κανένα άλλο όνειρο στη ζωή του. Τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τη δουλειά. Ο ένας γιος του συνεχίζει το επάγγελμα, ενώ έχει κάνει μεταπτυχιακό στην Κτηνιατρική και ετοιμάζει το διδακτορικό του. Αλλά και ο δεύτερος γιος είναι επίσης στη δουλειά» σημειώνει ο Δημήτρης Τοσίδης. Επισκεπτόμενος συχνά τα βουνά ως ορειβάτης και αναρριχητής, ο ίδιος ήταν ήδη εξοικειωμένος με τους ορεινούς όγκους και την απάτητη φυσική ομορφιά της Ελλάδας.

«Σε αυτά τα ταξίδια συναντούσα τους κτηνοτρόφους με τα κοπάδια τους. Κι έτσι ό,τι κατέγραψα αργότερα με τις φωτογραφίες μου ήταν κάτι το γνώριμο. Μου άρεσε πάντα να βλέπω τους ανθρώπους να ζουν στο βουνό. Μία από αυτές τις φορές βρέθηκα στον Σμόλικα, το καλοκαίρι του 2018. Ήταν η πρώτη μου γνωριμία με την Ελένη και τον Νάσο Τζίμα. Μου εξήγησαν πώς είναι η ζωή τους, η καθημερινότητά τους. Έβλεπα πώς είναι να δουλεύουν στο βουνό, να μαγειρεύουν και να κοιμούνται εκεί. Στην απορία μου για το πώς ένα ηλικιωμένο ζευγάρι μπορούσε να ζει και να κοιμάται στην ύπαιθρο, απάντησαν ότι αυτό είναι το σπίτι τους. Οι συγκεκριμένοι ήταν από την Παραμυθία της Θεσπρωτίας», διηγείται.

Από εκείνη τη στιγμή γεννήθηκε μέσα μου η περιέργεια να μάθω περισσότερα πράγματα για εκείνους. Τους φωτογράφισα και στη συνέχεια άρχισα να ψάχνω περισσότερα πράγματα. Μάλιστα είχα διαβάσει ότι η νομαδική κτηνοτροφία είχε γίνει μέρος της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco. Βρήκα πληροφορίες από έρευνες του καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Βασίλη Νιτσιάκου. Αποφάσισα να πάω να τους συναντήσω με την ιδιότητά μου ως φωτογράφος. Όχι μόνο τον κύριο Νάσο και την κυρία Ελένη. Κάπως έτσι κατέληξα σε άλλες τρεις οικογένειες. Οι δύο από τη Σαμαρίνα, τη λεγόμενη πρωτεύουσα των κτηνοτρόφων, και μία ακόμα οικογένεια από το Περιβόλι Γρεβενών. Τους συνάντησα καλοκαίρι, τους είπα τι ήθελα να κάνω. Μάλιστα τους ζήτησα όταν θα έφευγαν το φθινόπωρο, να τους ακολουθήσω», αφηγείται ο Δημήτρης Τοσίδης. Όλοι τους με εξαίρεση το ζεύγος Τζίμα που είχαν προορισμό την Παραμυθιά, διατηρούσαν τα χειμαδιά τους σε χωριά της Θεσσαλίας. «Συνάντησα μία διστακτικότητα στην αρχή. Κανείς μέχρι τότε δεν τους είχε ζητήσει να κοιμηθεί μαζί τους και να φωτογραφίσει τη ζωή τους. Η φωτογράφηση διήρκεσε τρία χρόνια. Μαζί τους κοιμήθηκα συνολικά δύο μήνες στο σύνολο των τριών ετών. Οι περισσότερες φωτογραφίες τραβήχτηκαν το καλοκαίρι του 2020».

Το μοναχικό ταξίδι ήταν συνειδητή επιλογή του Τοσίδη. Το κύριο ερέθισμα για να καταπιαστεί με τη φωτογραφία είναι η μοναχικότητα που του προσφέρει. «Η φωτογραφία είναι κάτι, μέσα από το οποίο μπορώ να αφηγηθώ μόνος μου μία ιστορία, έχοντας στα χέρια μου μία μηχανή». Από τις εντονότερες εικόνες που αποτυπώθηκαν στο νου του και ταυτόχρονα κατάφερε να αποδώσει με τον φωτογραφικό φακό, είναι αυτή κατά την οποία ο Γιώργος Ανθούλης με το παρατσούκλι Ζιώγας, από τη Σαμαρίνα, σκύβει πάνω από τα απομεινάρια μιας προβιάς. «Ήταν η μέρα που φεύγαμε από τη Σαμαρίνα. Η πρώτη μέρα του ταξιδιού με κατεύθυνση το Σπήλαιο Γρεβενών και προορισμό τα χειμαδιά.

Ο Ανθούλης ήξερε καλά ότι έλειπε μία προβατίνα από το κοπάδι του από το περασμένο βράδυ. Κατάφερε μέσα από περιγραφές άλλων βοσκών σε μία εντελώς αχαρτογράφητη περιοχή, να εντοπίσει την προβιά. Την έπιασε στα χέρια του και αμέσως κατάλαβε ότι κάποιος λύκος ή αρκούδα είχε επιτεθεί στο ζώο. Έμοιαζε να μην τον πολυνοιάζει ότι έχασε το ζώο. Το να φάει λύκος ή αρκούδα κάποιο πρόβατο στην αρχή του ταξιδιού, είναι σαν θυσία για να πάει καλά το ταξίδι, είπε τότε ο Ζιώγας». Όλη η διαδικασία του ταξιδιού ενέχει κάτι το μεταφυσικό. Μια μέρα πριν ξεκινήσουν, οι βοσκοί γλεντούν στο καφενείο του χωριού. Ο Ανθούλης σφάζει δύο ζώα μία μέρα πριν το «διάβα» και το ίδιο βράδυ στήνει γλέντι και κερνάει τους χωριανούς. Μαζεύει μουσικούς από τα γύρω χωριά, σαν αποχαιρετισμός, πριν πάει για να ξεχειμωνιάσει. «Πρόκειται για έναν άνθρωπο κατά κάποιο τρόπο διάσημο ανάμεσα στους κτηνοτρόφους. Τον Ζιώγα τον αποκαλούν και Άρχοντα του Σμόλικα» σημειώνει ο Δημήτρης Τοσίδης.

Θυμάται επίσης την πρώτη μέρα που κοιμήθηκε στο βουνό με τα δύο αδέρφια, Γιάννη και Νίκο Σαΐτη. «Ήταν η πρώτη μου διανυκτέρευση στην ύπαιθρο. Η πιο έντονη νύχτα, έχοντας τους βοσκούς και το κοπάδι γύρω μου. Και ταυτόχρονα ήταν η πρώτη φορά που έγινα μάρτυρας σε μια τέτοια διαδικασία. Είχα περπατήσει όλη την ημέρα μαζί με το κοπάδι, διασχίζοντας κορυφές της Πίνδου όπως το Αυγό και η Φλέγγα σε υψόμετρο πάνω από 2.000 μέτρα»

Οι νομάδες έχουν μεγάλα κοπάδια, αρκετά μεγαλύτερα από αυτά που έχει συνηθίσει το μάτι να βλέπει σε μη μετακινούμενες κτηνοτροφικές μονάδες, με τον πληθυσμό τους να φτάνει ακόμα και τα 3.000 ζώα. «Κατά τη μετακίνηση μού έκανε εντύπωση ότι κινούνται σε αχαρτογράφητα μονοπάτια. Ωστόσο, ο δρόμος που ακολουθούν είναι κάθε χρόνο ο ίδιος. Ένας δρόμος που αν τον κάνουν μία φορά τα πρόβατα, τον ξέρουν απαρέγκλιτα για την υπόλοιπη ζωή τους. Προπορεύονται τα πιο δυνατά τραγιά, που οδηγούν το υπόλοιπο κοπάδι. Όποιο τραγί οδηγεί το κοπάδι βγάζει ένα αίσθημα περηφάνειας, καθώς θεωρείται ότι είναι το ζώο – αρχηγός που καθοδηγεί τα υπόλοιπα». Φυσικά στη διαδρομή οι κίνδυνοι είναι πάντοτε υπαρκτοί. Φρουροί της μακρόσυρτης πορείας είναι τα τσοπανόσκυλα που πλευρίζουν το κοπάδι, προστατεύοντάς το. «Συχνά βρίσκονταν λύκοι κοντά στο κοπάδι, αλλά με τόσα σκυλιά ήταν αδύνατον να πλησιάσουν». Ένας ακόμα κίνδυνος είναι να τραυματιστεί κάποιο πρόβατο στη διαδρομή και να μην μπορέσει να ακολουθήσει στην επιστροφή. Εχθρός είναι κι ο καταρροϊκός πυρετός που προσβάλλει τα ζώα. Για να τον αντιμετωπίσουν συνεννοούνται μεταξύ τους μην τυχόν και διασταυρωθούν τα κοπάδια τους στη διαδρομή, με ενδεχόμενο να μεταδοθεί η ασθένεια από τη μία πλευρά στην άλλη.

Ἐν μέ­σῳ πτω­χεί­ας καί σι­ω­πῆς γεν­νᾶ­ται Ἐ­κεῖ­νος πού κρα­τεῖ στά χέ­ρι­α Του τά σύμ­παν­τα· καί ἐν­τός ἑ­νός τα­πει­νοῦ σπη­λαί­ου, θε­με­λι­ώ­νε­ται ἡ ἐλ­πί­δα τῆς οἰ­κου­μέ­νη

Πρός τόν Ἱ­ε­ρό Κλῆ­ρο, τίς Μο­να­στι­κές Ἀ­δελ­φό­τη­τες καί τούς εὐ­σε­βεῖς χρι­στια­νούς τῆς κα­θ’ ἡ­μᾶς Ἱ­ε­ρᾶς Μη­τρο­πό­λε­ως.

«Ἡ Γέν­νη­σίς σου Χρι­στέ ὁ Θε­ός ἡ­μῶν, ἀ­νέ­τει­λε τῷ κό­σμῳ, τό φῶς τό τῆς γνώ­σε­ως·»

(Ἀ­πο­λυ­τί­κι­ον ἑ­ορ­τῆς τῆς Χρι­στοῦ Γεν­νή­σε­ως)

Ἀ­γα­πη­τοί μου ἀ­δελ­φοί ἐν Κυ­ρί­ῳ,

Μέ αἰ­σθή­μα­τα εὐ­γνω­μο­σύ­νης, πνευ­μα­τι­κῆς χα­ρᾶς καί ἀ­γαλ­λι­ά­σε­ως, νο­ε­ρῶς προ­στρέ­χου­με καί ἐ­φέ­τος στήν ἱ­ε­ρά φάτ­νη τῆς Βη­θλε­έμ, γι­ά νά προ­σκυ­νή­σου­με τό ὑ­πέρ­λο­γο, θαυ­μα­στό καί ἀνερ­μή­νευ­το μυ­στή­ρι­ο τῆς Ἐ­ναν­θρω­πή­σε­ως τοῦ Θε­οῦ Λό­γου, τοῦ Κυ­ρί­ου ἡ­μῶν Ἰ­η­σοῦ Χρι­στοῦ.

Ἡ Γέν­νη­ση τοῦ Θε­αν­θρώ­που ἀ­πο­τε­λεῖ τόν θε­μέ­λι­ο λί­θο τῆς σω­τη­ρί­ας μας. Ὁ Υἱ­ός τοῦ Θε­οῦ, «δι’ οὗ τά πάν­τα ἐ­γέ­νε­το», κα­τέρ­χε­ται στή γῆ, ἐν­δύ­ε­ται τήν ἀν­θρώ­πι­νη σάρ­κα καί γεν­νᾶ­ται ἐν σπη­λαί­ῳ, «δι’ ἡ­μᾶς τούς ἀν­θρώ­πους καί δι­ά τήν ἡ­με­τέ­ραν σω­τη­ρί­αν».

Ἐν μέ­σῳ πτω­χεί­ας καί σι­ω­πῆς γεν­νᾶ­ται Ἐ­κεῖ­νος πού κρα­τεῖ στά χέ­ρι­α Του τά σύμ­παν­τα· καί ἐν­τός ἑ­νός τα­πει­νοῦ σπη­λαί­ου, θε­με­λι­ώ­νε­ται ἡ ἐλ­πί­δα τῆς οἰ­κου­μέ­νης. Ὁ Σω­τή­ρας τοῦ κό­σμου δέν ἐ­πι­λέ­γει πα­λά­τι­α καί ἀν­θρώ­πι­νες τι­μές, ἀλ­λά ἀ­πο­κα­λύ­πτει τα­πει­νῶς τήν ἀ­λη­θι­νή βα­σι­λεί­α Του, ἡ ὁ­ποί­α «οὐκ ἔ­στιν ἐκ τοῦ κό­σμου τού­του».

Ἀ­δελ­φοί μου,

Στήν ἐ­πο­χή μας, ὅ­που κυ­ρι­αρ­χεῖ ἡ ἀ­πο­στα­σί­α ἀ­πό τίς αἰ­ώ­νι­ες ἀ­ξί­ες τῆς πί­στε­ως καί τῆς πα­ρα­δό­σε­ως, κα­θώς καί ἡ μο­να­ξι­ά τῆς ψυ­χῆς τοῦ σύγ­χρο­νου ἀν­θρώ­που, τό μή­νυ­μα τῶν Χρι­στου­γέν­νων ἀ­πο­κτᾶ μί­α ἰ­δι­αί­τε­ρη ἐ­πι­και­ρό­τη­τα. Στόν κό­σμο τῆς τε­χνο­λο­γι­κῆς προ­ό­δου καί τῆς ὑλι­κῆς εὐ­μά­ρει­ας, ὁ ἄν­θρω­πος πα­ρα­μέ­νει συ­χνά ἐ­σω­τε­ρι­κά κε­νός, πνευ­μα­τι­κά με­τέ­ω­ρος καί ὑ­παρ­ξι­α­κά μό­νος. Μέ­σα, ὅ­μως, σέ αὐ­τήν τήν πνευ­μα­τι­κή ξη­ρα­σί­α, ἡ Γέν­νη­ση τοῦ Χρι­στοῦ ἀ­πο­κα­λύ­πτε­ται ὡς πη­γή ἀ­λη­θι­νῆς ἐλ­πί­δας, ὡς ἀ­πάν­τη­ση στό βα­θύ­τε­ρο νό­η­μα τῆς ζω­ῆς καί πρό­σκλη­ση νά με­τα­μορ­φω­θοῦ­με ἐν Χρι­στῷ.

Ἡ Ἐ­ναν­θρώ­πη­ση τοῦ Κυ­ρί­ου εἶ­ναι τό φῶς πού δι­α­λύ­ει τά σκο­τά­δι­α τοῦ πνευ­μα­τι­κοῦ λή­θαρ­γου καί θερ­μαί­νει τίς πα­γω­μέ­νες καρ­δι­ές. Εἶ­ναι, ἀ­κό­μη, προ­τρο­πή νά ξα­να­δοῦ­με τόν συ­νάν­θρω­πό μας ὡς εἰ­κό­να Θε­οῦ, νά ὑ­πη­ρε­τή­σου­με μέ ἀ­γά­πη καί ἀ­λή­θει­α τήν κοι­νω­νί­α, νά στα­θοῦ­με δί­πλα σέ κά­θε πο­νε­μέ­νο, ἀ­πο­γο­η­τευ­μέ­νο καί ἐγ­κα­τα­λε­λειμ­μέ­νο ἀ­δελ­φό μας.

Γι’ αὐ­τό, μέ­σα στήν παγ­κό­σμι­α πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τῶν πο­λέ­μων, τῆς φτώ­χει­ας, τῶν ἀ­νι­σο­τή­των, τῶν ἐκ­πα­τρι­σμῶν, τῆς ἠ­θι­κῆς καί τῆς πνευ­μα­τι­κῆς ἀ­βε­βαι­ό­τη­τος, ἄς κρα­τή­σου­με ἀ­με­τα­κί­νη­τη τήν ἐλ­πί­δα μας στόν Γεν­νη­θέν­τα Χρι­στό. Ἐ­κεῖ­νος εἶ­ναι ὁ «Ἄρ­χων τῆς Εἰ­ρή­νης», ὁ «Πα­τήρ τοῦ μέλ­λον­τος αἰ­ῶ­νος», Ἐ­κεῖ­νος πού εὐ­αγ­γε­λί­ζε­ται «ἐ­πί γῆς εἰ­ρή­νην καί ἐν ἀν­θρώ­ποις εὐ­δο­κί­αν».

Ἄς ἑ­ορ­τά­σου­με, λοι­πόν, τά Χρι­στού­γεν­να μέ πνεῦ­μα εὐ­χα­ρι­στί­ας καί κα­τά­νυ­ξης. Ἄς μήν ἀ­φή­σου­με τήν ἑ­ορ­τή νά ἀλ­λοι­ω­θεῖ ἀ­πό τό κα­τα­να­λω­τι­κό πνεῦ­μα καί τήν ἐ­πι­φα­νει­α­κή κο­σμι­κή χα­ρά. Ἄς ὑ­πο­δε­χθοῦ­με τόν Χρι­στό στήν καρ­δι­ά μας, μέ πί­στη, με­τά­νοι­α καί προ­πάν­των ἀ­γά­πη.

Εὔ­χο­μαι σέ ὅ­λους σας εὐ­λο­γη­μέ­να, ἅ­γι­α καί εἰ­ρη­νι­κά Χρι­στού­γεν­να.

Ἡ Θεί­α Χά­ρις τοῦ Σαρ­κω­θέν­τος Κυ­ρί­ου ἄς φω­τί­ζει, ἁ­γι­ά­ζει καί ἐ­νι­σχύ­ει τή ζω­ή σας.

Χρό­νι­α πολ­λά σέ ὅ­λους!

Δι­ά­πυ­ρος πρός τόν Κύ­ρι­ον εὐ­χέ­της

Ο Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Σύλλογος Προδρομίου συμμετείχε στο κάλεσμα του Πολιτιστικού Συλλόγου Βερενίκης την Κυριακή το πρωί, στην πλατεία του χωριού της Βερενίκης, όπου πραγματοποιήθηκε χριστουγεννιάτικη εκδήλωση για τους κατοίκους της κοινότητας.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης προσφέρθηκαν κεράσματα και ροφήματα, ενώ αναβίωσε και το παραδοσιακό έθιμο των «σπαργάνων του Χριστού», δηλαδή της τηγανίτας, η οποία ψήθηκε με τον παλιό τρόπο, πάνω σε πυρωμένη πέτρα.

Ευχόμαστε υγεία και χαρά σε όλους, να είμαστε καλά και του χρόνου. Τέτοιες δράσεις, στο πλαίσιο της συνεργασίας των συλλόγων, συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση και αναβίωση των εθίμων και φέρνουν πιο κοντά τις τοπικές κοινότητες.

Με εκτίμηση,

Παροιμίες και λαϊκά ρητά στην περιοχή της Παραμυθιάς, είναι ο τίτλος του βραβευμένου βιβλίου του αείμνηστου Βασίλη Παυλίδη που μπορεί να γράφτηκε το 1958, ωστόσο εκδόθηκε από την κόρη του συγγραφέα (Βάβω της Παραμυθιάς online) 49 χρονιά μετά.

Το βιβλίο αναφέρεται σε ότι ακριβώς λέει ο τίτλος. Τις παροιμίες και τα ρητά της Παραμυθιάς. Όπως αναφέρει στον πρόλογο ο συγγραφέας, οι παροιμίες, τα ρητά και τα ανέκδοτα, καθρεπτίζουν την λαϊκή ψυχή, την λαϊκή νοοτροπία και το δηκτικό πνεύμα της Παραμυθιάς στα τέλη της δεκαετίας του 50.

«Μάζεψα τις παροιμίες δια να διαφυλαχτούν χωρίς να τους κάμω ειμή μόνο πρόχειρη και αδρομερή επεξεργασία, με σκοπόν την συγκέντρωσιν λαογραφικού υλικού το οποίον κινδυνεύει να χαθεί με την διάδοσιν των μέσων επικοινωνίας» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Βασίλης Παυλίδης για την έκδοση τους.

Και κατάφερε να το γράψει χωρίς να εγκλωβιστεί στην καθωσπρεπισμό της συντηρητικής αυτής εποχής, αφού από τις πρώτες σελίδες ο αναγνώστης θα βρεθεί μπροστά και σε σόκιν παροιμίες και ρητά που προκαλούν ευθυμία και οι οποίες ήταν μέρος της καθημερινότητας, όπως συμβαίνει και σήμερα.

Μια περιγραφή λοιπόν της κοινωνίας της Παραμυθιάς είναι το λαογραφικό έργο του Βασίλη Παυλίδη που έχει χωρίσει τα ρητά και τις παροιμίες σε κατηγορίες όπως για τον άντρα, την γυναικά, τα πεθερικά, τις γεροντοκόρες, την δουλειά, την τεμπελιά, το πείσμα, τα προξενιά, τους δειλούς, τους κακότροπους και σε πολλές ακόμα κατηγορίες που συνθέτουν μια ολόκληρη κοινωνία.

Νέο όνομα	Παλαιό όνομα	Νομός ή περιοχή	Έτος μετονομασίας
Αγία Βαρβάρα Φιλιατών	Αχούρια	Θεσπρωτίας	1957
Αγία Κυριακή Σουλίου	Πόποβο	Θεσπρωτίας	1928
Αγία Μαρίνα Θυάμιδος	Κουσοβίτσα	Θεσπρωτίας	1953
Αγία Μαύρα	Σέλλιανη	Παραμυθίας	1955
Άγιοι Πάντες Φιλιατών	Αχούρια Αγίων Πάντων	Θεσπρωτίας	1928
Άγιος Αρσένιος	Μαντζάρι	Φιλιατών	1958
Άγιος Αρσένιος	Σκλιάβη	Φιλιατών	1960
Άγιος Γεώργιος	Γαρδίκι	Φιλιατών	1959
Άγιος Γεώργιος	Ρύζιανη	Θυάμιδος	1953
Άγιος Γεώργιος	Σκουπίτσα	Παραμυθίας	1955
Άγιος Δομινάτος	Σαμέτια	Παραμυθίας	1927
Άγιος Νικόλαος	Αχούρια Αγίου Νικολάου	Φιλιατών	1928
Αγορά	Λιογκάτι	Παραμυθίας	1927
Αετός	Πιτσαρί	Φιλιατών	1928
Αηδόνι	Μπιρμπίλι	Μαργαριτίου	1927
Αμμουδιά	Σπλάντζα	Μαργαριτίου	1928
Αμπελιά	Δράγανη	Σουλίου	1958
Αμπέλια	Βρέστα	Φιλιατών	1927
Αμπελών	Πόβλα	Φιλιατών	1959
Αμυγδαλέα	Τσουρίλα	Παραμυθίας	1955
Αναβρυτόν	Βορτόπια	Φιλιατών	1959
Ανθούσα	Ράπεζα	Μαργαριτίου	1927
Άνω Παλιοκκλήσι	Γκούρζα	Φιλιατών	1927
Αργυρότοπος	Αρβενίτσα	Φιλιατών	1928
Ασπροκκλήσι	Λιδίζδα	Φιλιατών	1927
Αυλότοπος	Γλάβιτσα	Παραμυθίας	1928
Αχερουσία	Γιαννούζι	Μαργαριτίου	1927
Αχλαδιά	Κάργιανη	Φιλιατών	1928
Βερενίκη	Βερνίκο	Παραμυθίας	1927
Βουβοπόταμος	Νεμίτσα	Μαργαριτίου	1928
Βουνοσπηλιά	Γράβα	Φιλιατών	1927
Βρυσούλα	Κάτω Ξέχωρο	Φιλιατών	1964
Βρυσούλα	Κούτσι	Φιλιατών	1928
Γερωπλάτανος	Ντόλιανη	Φιλιατών	1955
Γεφύρι	Μπεσερέ	Μαργαριτίου	1927
Δίλοφον	Βρατίλα	Θυάμιδος	1963
Δονάτος	Βίλια	Φιλιατών	1928
Εικόνισμα	Παλιοκουτσάτι	Παραμυθίας	1927
Ελαία	Καλπάκι	Φιλιατών	1928
Ελαταριά	Λαμπανίτσα	Παραμυθίας	1928
Ελευθέριον	Σενίτσα	Μαργαριτίου	1928
Ζερβοχώρι	Δραγουμί	Παραμυθίας	1929
Ζωτικός	Λιβίκιστα	Παραμυθίας	1928
Θέμελο	Ταμπάνια	Μαργαριτίου	1927
Καλλιθέα	Αμυγδαλέα	Σουλίου	1957
Καλλιθέα	Παλιάμπελα	Φιλιατών	1957
Καρτέρι	Καρτέρεζα	Μαργαριτίου	1927
Καρτέρια	Κερτέριζα	Παραμυθίας	1927
Καταβόθρα	Λιγοράτι	Μαργαριτίου	1927
Καταμάχη	Γράσδανη	Παραμυθίας	1929
Κάτω Παλιοκκλήσι	Τσιφλίκι Γκούρζας	Φιλιατών	1927
Κερασοχώριον	Φατήρι	Φιλιατών	1955
Κεστρίνη	Σκουπίτσα	Φιλιατών	1957
Κεφαλάρι	Αρίλα	Μαργαριτίου	1927
Κεφαλοχώριον	Πλαγιά	Φιλιατών	1961
Κοκκινιά	Κοκκίνιστα	Φιλιατών	1928
Κοτρώνι	Κέναλη	Μαργαριτίου	1927
Κρυόβρυση	Πέστιανη	Θυάμιδος	1955
Κρυονέριον	Λίμποβο	Φιλιατών	1959
Κρυσταλλοπηγή	Νέα Σέλλιανη	Παραμυθίας	1955
Κυπάρισσος	Άγιος Αρσένιος	Φιλιατών	1960
Κυρά Παναγιά	Μποροβάρι	Παραμυθίας	1927
Λαδοχώρι	Λέδεζδα	Φιλιατών	1927
Λάκκα	Σαλίστα	Θυάμιδος	1929
Μακροχώρα	Γλουμποτσάρι	Φιλιατών	1927
Μανδρότοπος	Στάνοβο	Παραμυθίας	1927
Μαρίνα	Μπράνια	Φιλιατών	1927
Μέλισσα	Θανάτικα	Φιλιατών	1963
Μεσοβούνιον	Κορτέσι	Παραμυθίας	1955
Μεσοπόταμον	Λυκούρσι	Μαργαριτίου	1927
Μηλέα	Κωστάνα	Φιλιατών	1959
Μόρφι	Μορφάτι	Μαργαριτίου	1927
Μουζακέικα	Μουζακάτι	Μαργαριτίου	1927
Μούρτος	Βώλια ή Μούρτος	Φιλιατών	1927
Μύλοι	Σαράτι	Θυάμιδος	1955
Μύλοι	Σκέφερη	Φιλιατών	1928
Νάρκισσος	Άρτσες	Μαργαριτίου	1927
Νεράιδα	Μενίνα	Παραμυθίας	1955
Νεροχώρι	Μουτσάλα	Φιλιατών	1928
Ξέχωρον	Ξέχωρο Ντέμι	Φιλιατών	1927
Ξέχωρον Άνω	Ξέχωρο Μέμκου	Φιλιατών	1927
Ξέχωρον Κάτω	Ξέχωρο Ζεϊνέλ	Φιλιατών	1927
Ξηρόλοφος	Ζελεσό	Παραμυθίας	1927
Παλαιόκαστρο	Βράστοβο	Μαργαριτίου	1927
Παλιάμπελα	Τσαρακλιμάνι	Φιλιατών	1955
Παράβρυσον	Πλησεβίστα	Φιλιατών	1928
Παραπόταμος	Βάρφανη	Φιλιατών	1928
Παρδαλίτσα	Πράδαλλα	Παραμυθίας	1927
Πέντε Εκκλησιές	Οσδίνα	Παραμυθίας	1927
Πέραμα	Τσιμπουκάτικα	Φιλιατών	1963
Πέρδικα	Αρπίτσα	Μαργαριτίου	1927
Πλαγιά	Γλούστα	Φιλιατών	1959
Πλαίσιον	Παράβρυσον (Πλησεβίστα)	Θυάμιδος	1929
Πλάτανος	Αχούρια Βαβουρίου	Φιλιατών	1965
Πολύδροσον	Βλαχοχώρι	Σουλίου	1957
Πολύδωρο	Μάζι	Παραμυθίας	1929
Πολυνέριον	Κούτσι	Θυάμιδος	1955
Ποταμιά	Λομποβίστρα	Φιλιατών	1963
Προδρόμι	Βοϊνίκο	Παραμυθίας	1927
Πυργί	Μούρι	Μαργαριτίου	1927
Ραχούλι	Τσιφλίκι	Παραμυθίας	1927
Ριζόν	Αράχοβα	Φιλιατών	1959
Σμέρτου	Μύλων	Φιλιατών	1963
Σπαθαραίοι	Σπαθαράτι	Μαργαριτίου	1927
Σταυροχώρι	Γορίτσα	Μαργαριτίου	1927
Σύβοτα	Μούρτος	Θεσπρωτίας	1940
Συκοχώρι	Σμοκοβίνα	Μαργαριτίου	1927
Τρίκορφον	Σπάρταρη	Θυάμιδος	1929
Τροπαιούχος	Ρετσάτι	Φιλιατών	1927
Τσεκούρι	Τσεκουράτι	Μαργαριτίου	1927
Φασκομηλιά	Νέστα	Φιλιατών	1928
Φροσύνη	Κορύστιανη	Παραμυθίας	1927
Φτέρη	Βαρμόβα	Παραμυθίας	1928
Χαραυγή	Λύκος	Φιλιατών	1955
Χρυσαυγή	Βέλιανη	Σουλίου	1959