thespro.gr - Ηγουμενίτσα, Θεσπρωτία: ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Results for ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Δημήτριος Κατσούλης: H αντιστασιακή δράση του Παραμυθιώτη ηθοποιού | Γράφει ο Λίνος Υφαντής

thespro.gr Πέμπτη, Ιανουαρίου 22, 2026

Δημήτριος Κατσούλης: H αντιστασιακή δράση του Παραμυθιώτη ηθοποιού | Γράφει ο Λίνος Υφαντής

Ο Δημήτριος Κατσούλης ήταν ηθοποιός και καραγκιοζοπαίκτης.

Γεννήθηκε το 1925 στην Παραμυθιά και έφυγε από τη ζωή το 2017. Συμμετείχε σε πολλές παλιές ελληνικές ταινίες.

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας εγκαταστάθηκε στη Μελβούρνη, όπου ανέπτυξε έντονη θεατρική δραστηριότητα. Ίδρυσε το 1974 το Παιδικό Θέατρο Αυστραλίας και το 1976 το Επαγγελματικό Θέατρο Ελλήνων Αυστραλίας. Το 1978 ίδρυσε το Ελληνικό Θέατρο Σκιών, με το οποίο έως το 1991 έδωσε αλλεπάλληλες παραστάσεις με δικά του κείμενα σε σχολεία της Μελβούρνης και αλλού. Έγραψε και παρουσίασε σατιρικά σκετς Καραγκιόζη στο ραδιοφωνικό σταθμό Αυστραλίας SBS.

Έγραψε και ποιήματα. Μέλος του Actors and Annaouncer’s Equity Association της Αυστραλίας.

Εκείνο όμως που είναι λιγότερο γνωστό είναι η διαμονή του στο Αγρίνιο κατά τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια καθώς και η αντιστασιακή δράση που ανέπτυξε. Στο ένθετο » Νεοελληνικά γράμματα» του περιοδικού «Καραγκιοζολόγιον» στο τεύχος 6 αναφέρονται αρκετά στοιχεία για τη σχέση του Κατσούλη με το Αγρίνιο.

Η Κατοχή βρήκε τον Κατσούλη μαθητή Γυμνασίου στο Αγρίνιο. Παρόλο το νεαρό της ηλικίας του εντάχθηκε στην Εθνική Αντίσταση. Συμμετείχε στην επιχείρηση εναντίον του στρατιωτικού αεροδρομίου Αγρινίου την 25/9/1943. Συλλαμβάνεται από άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας. Αυτοί με τη σειρά τους τον παραδίδουν στους Γερμανούς, από τους οποίους κακοποιείται. Παρόλα αυτά κατορθώνει να δραπετεύσει από τις φυλακές Αγρινίου. Ήταν ένα εγχείρημα πολύ δύσκολο εκείνη την εποχή και ελάχιστοι το κατάφεραν, ιδίως όταν τη διοίκηση της πόλης ανέλαβαν οι Γερμανικές δυνάμεις, ύστερα από την συνθηκολόγηση των Ιταλών.

Έκτοτε εγκαταλείπει το Αγρίνιο και μετεμφυλιακά εγκαθίσταται στην Αθήνα, όπου συνέχισε την καλλιτεχνική του καριέρα.

Φιλμογραφία

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΕΣ: Οι καθώς πρέπει (1964) /ΞΕΝΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ: Summer Holiday (σκηνοθ. Yeats, αγγλική) / ΞΕΝΕΣ ΣΕΙΡΕΣ: Παπούτσι από τον τόπο σου ( SBS ). Πέθανε στις 26 Αυγούστου 2017.

Φιλμογραφία

Ο κύριος με τα γκρι (1997)
Ύποπτος πολίτης (1994)
Αναστενάζουν οι πενιές (1970)
Βαβυλωνία (1970)
Οι γενναίοι του Βορρά (1970)[κομιτατζής]
Η άγνωστη της νύχτας (1970)
Που πας χωρίς αγάπη (1970)
Οι γενναίοι του Βορρά (1970)
Ένας Κίτσος στα μπουζούκια (1970)
Ένας χίπις με φιλότιμο (1970)
Δάκρυα και διπλοπενιές (1969)
Ελπίδες που ναυάγησαν (1968)
Η θυρωρίνα (1968)
Το κανόνι και τ΄αηδόνι (1968)
Καταραμένη ώρα / Τραγούδησέ μου μανούλα…(1968)
Χάιδω (1967)
Εισπράκτωρ 007 (1966)
Ήρωες (1966)
Η βουλευτίνα (1966)
Με τη λάμψη στα μάτια (1966)
Τα μυστικά της αμαρτωλής Αθήνας (1966)
Ο μπαμπάς μου ο τεντυμπόυς (1966)
Φτωχό μου σπουργιτάκι (1965)
Ο λαγοπόδαρος (1964)
Με λύγισε η φτώχεια (1964)[Μίμης/γκαραζιέρης]
Αγάπησα και πόνεσα (1963)Η βαλίτσα με το πτώμα (1963)[άνθρωπος του υποκόσμου που προμήθευε κορίτσια τον Βαλέρη]
Ζητείται τίμιος (1963)
Χτυποκάρδια στο θρανίο (1963)[γνωστός του Παπαμιχαήλ στο ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη]
Αμαρτωλά χέρια (1963)
Ένας ντελικανής (1963)
Ο Ιππόλυτος και το βιολί του (1963)
Τύφλα νά’χει ο Μάρλον Μπράντο (1963)
Δουλειές του ποδαριού (1962)
Δεν γνώρισα μητέρα (1962)
Πεζοδρόμιο (1962)[Αντώνης Δέλος]
Κατρακύλισμα στο βούρκο (1962)
Μην είδατε τον Παναή; / Καταζητείται ο Βέγγος (1962)
Ο Μιχαληός του 14ου συντάγματος (1962)
Αγάπη και θύελλα (1961)
Λάθος στον έρωτα (1961)
Για σένα την αγάπη μου (1960)
Η αυγή του θριάμβου (1960)
Δυο χιλιάδες ναύτες και ένα κορίτσι (1960)
Για το ψωμί και τον έρωτα (1959)
Ψιτ κορίτσια! (1959)[υπάλληλος γκαράζ, παρέδωσε την βάρδιά του στον Σάκη]
Δράκουλας και Σία (1959)
Μόνο για μια νύχτα (1958)[ναυτικός, πελάτης περιπτέρου που βλέπει και καταδίδει τον Δημήτρη Σεργίου στην Ασφάλεια]
Μαρία η Πενταγιώτισσα (1957)
Για το ψωμί και τον έρωτα / Συννεφιασμένη Κυριακή (1957)
Η αρπαγή της Περσεφόνης (1956).

Δείτε αφιέρωμα για το Δημήτριο Κατσούλη:

1ο Igoumenitsa City Run στη μνήμη του μικρού Μάξιμου

thespro.gr Δευτέρα, Ιανουαρίου 19, 2026

1ο Igoumenitsa City Run στη μνήμη του μικρού Μάξιμου

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 1ου ΑΓΩΝΑ ΔΡΟΜΟΥ IGOUMENITSA CITY RUN ΚΥΡΙΑΚΗ 22 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026 ΑΓΩΝΑΣ ΔΡΟΜΟΥ 10000 και 5000 μέτρων ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ 1000 μέτρων (για μαθητές Δημοτικού Σχολείου).

O Σύλλογος Δρομέων Ηγουμενίτσας, σε συνεργασία με την αθλητική εταιρεία Epirus Athletic Events και τον Δήμο Ηγουμενίτσας, διοργανώνει στις 22 Μαρτίου 2026 τον 1ο Αγώνα Δρόμου Ηγουμενίτσας (IGOUMENITSA CITY RUN), καθώς και τους παράλληλους αγώνες που τον πλαισιώνουν.

Ο 1ος Αγώνας IGOUMENITSA CITY RUN θα είναι αφιερωμένος στη μνήμη του μικρού μας φίλου Μάξιμου Λαμπρούση. Ο Μάξιμος έφυγε τόσο ξαφνικά και άδικα από κοντά μας, αφήνοντας πίσω του ένα μεγάλο κενό και αμέτρητα αναπάντητα «γιατί». Με την αφιέρωση αυτού του αγώνα, επιθυμούμε να τιμήσουμε τη μνήμη του και να κρατήσουμε ζωντανό το χαμόγελο και την αγνότητά του.

Ημερομηνία Διεξαγωγής:

Κυριακή 22 Μαρτίου 2026 Σημείο Εκκίνησης – τερματισμού: Δημοτικό Πολιτιστικό Κέντρο Πάνθεον.

Αγώνας Δρόμου 10000 μέτρων , Ώρα εκκίνησης:10:30πμ
Αγώνας Δρόμου 5000 μέτρων , Ώρα εκκίνησης:10:30πμ
Παιδικός Αγώνας 1000 μέτρων (Μαθητών Δημοτικών Σχολείων), Ώρα εκκίνησης:10:35πμ.

1.ΔΙΑΔΡΟΜΗ

Περιγραφή Αγώνων

Οι αγώνες δρόμου διεξάγονται στην παραλιακή ζώνη της Ηγουμενίτσας, προσφέροντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να αγωνιστούν σε ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον δίπλα στη θάλασσα.

Αγώνας Δρόμου 10000 χιλιομέτρων:

Η εκκίνηση και ο τερματισμός του αγώνα των 10 χιλιομετρωνπραγματοποιούνται στο Πάνθεον Ηγουμενίτσας. Οι δρομείς κινούνται παραλιακά εντός του ποδηλατόδρομου με κατεύθυνση προς το Δρέπανο.
Στο 5ο χιλιόμετρο, λίγο πριν την είσοδο του camping Δρεπάνου, πραγματοποιείται αναστροφή εντός του ποδηλατόδρομου και ακολουθεί επιστροφή από την ίδια διαδρομή προς τον τερματισμό στο Πάνθεον. Η διαδρομή είναι πλήρως επίπεδη, με ασφαλές οδόστρωμα και χωρίς κυκλοφορία οχημάτων.
Κατά τη διάρκεια του αγώνα θα υπάρχει τροφοδοσία ανά 2500 μέτρα, καθώς και χιλιομετρική ένδειξη ανά 1 χιλιόμετρο σε όλο το μήκος της διαδρομής.

Αγώνας Δρόμου 5 χιλιομέτρων

Ο αγώνας των 5000 μέτρων έχει κοινή εκκίνηση και τερματισμό στο Πάνθεον και ακολουθεί την ίδια παραλιακή κατεύθυνση με τον αγώνα των 10 χιλιομετρων, εντός του ποδηλατόδρομου.
Στα 2500 μέτρα, πραγματοποιείται αναστροφή εντός του ποδηλατόδρομου και οι δρομείς επιστρέφουν από την ίδια διαδρομή προς τον τερματισμό στο Πάνθεον. θα υπάρχει τροφοδοσία στα 2500 μέτρα και χιλιομετρική σήμανση ανά 1 χιλιόμετρο.

Παιδικός Αγώνας

Ο παιδικός αγώνας χιλίων μέτρων διεξάγεται επίσης στην παραλιακή ζώνη, με εκκίνηση και τερματισμό στο Πάνθεον. Η κατεύθυνση είναι παραλιακή εντός του ποδηλατόδρομου.

Στα 500 μέτρα πραγματοποιείται αναστροφή και τα παιδιά επιστρέφουν από την ίδια διαδρομή για να τερματίσουν στο Πάνθεον, σε μια ασφαλή και πλήρως ελεγχόμενη χάραξη, με κατάλληλη σήμανση κατά μήκος της διαδρομής.
Χιλιομετρική σήμανση ανά 1 χλμ
2 σταθμοί τροφοδοσίας
Όριο τερματισμού:
10 km: 90 λεπτά
5 km: 60 λεπτά
Ηλεκτρονική χρονομέτρηση με chip (εκκίνηση – τερματισμός).

2.ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ – ΤΡΟΠΟΙ ΕΓΓΡΑΦΗΣ

Δηλώσεις Συμμετοχής

Οι ατομικές δηλώσεις συμμετοχής για τα 10000 μέτρων και τα 5.000μετρων θα πρέπει να ολοκληρωθούν την Κυριακή 8 Μαρτίου 2026.
Το οριο του παιδικου αγωνα είναι 150 συμμετοχές.Για να συμμετάσχει δρομέας στον Αγώνα Δρόμου των 10000 μέτρων θα πρέπει να έχει συμπληρώσει το 18ο έτος ηλικίας του, ενώ για να συμμετάσχει στον Αγώνα Δρόμου των 5000 μέτρων . θα πρέπει να έχει το συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του.
Η συμμετοχή αθλητών κάτω των 18 ετών θα πρέπει να συνοδεύεται από Υπεύθυνη Δήλωση γονέα ή κηδεμόνα και να κατατεθεί στη Γραμματεία του αγώνα κατά την παραλαβή του πακέτου συμμετοχής.
ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΤΑΙ ότι ο αγώνας δρόμου των 1000 μέτρων Μαθητών Δημοτικών Σχολείων είναι δωρεάν και έχουν δικαίωμα συμμετοχής μαθητές – τριες γεννημένοι –ες έως το έτος 2015. Όριο συμμετοχής: 150μαθητές.

Τρόποι Εγγραφής

Συμμετοχή μπορείτε να δηλώσετε: Ηλεκτρονικά στο site της https://epirusathleticevents.gr/ και η πληρωμή γίνεται αποκλειστικά με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα (κάρτα ανάληψης μετρητών) μέσω ασφαλούς περιβάλλοντος της Τράπεζας.

Οι εγγραφές διακρίνονται σε:

Ατομικές, οι οποίες γίνονται από μεμονωμένα άτομα. Κατά την παραλαβή του αθλητικού εξοπλισμού, είναι απαραίτητη η επίδειξη της ταυτότητας. Σε περίπτωση παραλαβής εξοπλισμού άλλου δρομέα, απαραίτητη είναι η επίδειξη φωτοαντίγραφου της αστυνομικής ταυτότητας ή διαβατηρίου του εκπροσώπου του. Οι ανήλικοι δρομείς που έχουν δηλώσει συμμετοχή ατομικά, θα πρέπει να προσκομίσουν την αστυνομική τους ταυτότητα ή άλλο επίσημο δημόσιο έγγραφο – πιστοποιητικό ταυτοπροσωπίας τους, προκειμένου να παραλάβουν τον αθλητικό τους εξοπλισμό.

ΑΝΤΙΤΙΜΟ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Το αντίτιμο συνδρομής συμμετοχής ανά Αγώνα Δρόμου φαίνεται στον παρακάτω πίνακα:

Αντίτιμο πακέτου αθλητικού εξοπλισμού και συμμετοχής:

10000 μέτρα 10€
5000 μέτρα 10€
Παιδικός αγώνας Δωρεάν.

( Για το επίσημο t-shirt του αγώνα υπάρχει η επιλογή σε μέγεθος επιλογής του δρομέα με επιπλέον χρέωση πέντε 5€ ευρώ για όλους τους αγώνες).

ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ

Σε κάθε περίπτωση όλοι οι αγωνιζόμενοι συμμετέχουν με αποκλειστικά δική τους ευθύνη.
Οι διοργανωτές δεν έχουν καμία ευθύνη για ό,τι συμβεί σχετικά με θέματα ΥΓΕΙΑΣ και οφείλεται σε έλλειψη προληπτικού ιατρικού ελέγχου.
Στον αγώνα θα υπάρχει ιατρική κάλυψη, καθώς και πρωτοβάθμια περίθαλψη από το Σώμα Εθελοντών Σαμαρειτών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.
Συστήνεται στους συμμετέχοντες να έχουν υποβληθεί πρόσφατα σε ιατρική εξέταση. Από τους διοργανωτές δε θα ζητηθούν ιατρικές βεβαιώσεις, αφού όλοι οι συμμετέχοντες αγωνίζονται με δική τους αποκλειστική ευθύνη.
Κάθε δρομέας συμμετέχει στη διοργάνωση με δική του και πλήρη ευθύνη της συμμετοχής του όσον αφορά στη φυσική του κατάσταση και την ικανότητά του να συμμετάσχει.
Η Οργανωτική Επιτροπή του αγώνα δεν φέρει καμία ευθύνη σε περίπτωση θανάτου, τραυματισμού, ζημίας ή άλλου είδους φθοράς που μπορεί να υποστεί οποιοσδήποτε συμμετέχων στη διοργάνωση ή θεατής αυτής τόσο κατά την προσέλευση, διάρκεια ή αποχώρησή του από αυτή.

ΒΡΑΒΕΥΣΕΙΣ

Η Οργανωτική Επιτροπή έχει θεσμοθετήσει τις παρακάτω κατηγορίες αθλητών και αθλητριών για τον αγώνα δρόμου 10000 και 5000 μέτρων.

10 km Γενική Κατηγορία Ανδρών

Άνδρες έως 29 
Άνδρες 30-39 
Άνδρες 40-49 
Άνδρες 50 ετών και άνω.

Γενική Κατηγορία Γυναικών 

Γυναίκες έως 29 
Γυναίκες 30-39
Γυναίκες 40-49
Γυναίκες 50 ετών και άνω.

5 km Γενική Κατηγορία Ανδρών 

Άνδρες έως 29 

Άνδρες 30-39 

Άνδρες 40-49 

Άνδρες 50 ετών και άνω 

Γενική Κατηγορία Γυναικών Γυναίκες έως 29 

Γυναίκες 30-39
Γυναίκες 40-49
Γυναίκες 50 ετών και άνω

Για όλες τις κατηγορίες ισχύει η απαίτηση της παρουσίας τουλάχιστον 6 αθλητών για την νομιμοποίησή τους. Σε διαφορετική περίπτωση οι αθλητές και αθλήτριες εμπίπτουν στην προηγούμενη κατηγορία.

Νέα πολιτιστική ανάσα για την Παραμυθιά με την επαναλειτουργία του Σχολείου Βούλγαρη

thespro.gr Κυριακή, Ιανουαρίου 18, 2026

Νέα πολιτιστική ανάσα για την Παραμυθιά με την επαναλειτουργία του Σχολείου Βούλγαρη

Σε ένα κόσμημα αντάξιο του ονόματος του διάσημου οίκου έχει μετατραπεί το ιστορικό σχολείο Βούλγαρη στην Παραμυθιά, ωστόσο ο Δήμος Σουλίου αναζητά ακόμη τρόπους που θα του επιτρέψουν τη λειτουργία ενός πολιτιστικού πολυχώρου.

Χτισμένο το 1937, χάρη στη δωρεά του Σωτήρη Βούλγαρη – ιδρυτή του παγκοσμίως γνωστού οίκου BVLGARI – το κτήριο λειτούργησε ως δημοτικό σχολείο μέχρι το 2009, εκπαιδεύοντας γενιές μαθητών.

Πλέον, πλήρως ανακαινισμένο, αναζητείται ο τρόπος θα επιτρέψει να ενταχθεί δυναμικά στην πολιτιστική ζωή της Θεσπρωτίας ως πολυχώρος τέχνης, ιστορίας και εκπαίδευσης με υπερτοπική εμβέλεια.

Το κτήριο αφηγείται με σύγχρονα μέσα τη συναρπαστική διαδρομή του ιδρυτή του οίκου BVLGARI από την Παραμυθιά στην Ιταλία, αλλά και την πλούσια παράδοση της ηπειρωτικής αργυροχρυσοχοΐας.

Παράλληλα, ζωντανεύει την επαναστατική και πνευματική κληρονομιά του Σουλίου, την ιστορία της πόλης και των ανθρώπων της, με συγκλονιστικά στιγμιότυπα, όπως η εκτέλεση των 49 προκρίτων κατά την Κατοχή.

Μέσα από εκθέσεις και ψηφιακές εφαρμογές, ο επισκέπτης καλείται να ανακαλύψει τις διαδρομές της φύσης, του φωτός και του χρόνου, να περιηγηθεί σε τοπόσημα, μνήμες και πολιτιστικές αφηγήσεις που κάνουν την Παραμυθιά να λάμπει ξανά, αυτή τη φορά με φως πολιτισμού.

Όπως έγινε γνωστό στην τελευταία συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σουλίου για τη λειτουργία του χώρου απαιτείται η πρόσληψη εξειδικευμένου προσωπικού, όπως μουσειολόγοι, κάτι που ο Δήμος μπορεί να κάνει.

Προς την κατεύθυνση αυτή υπέγραψε προγραμματική σύμβαση με την «Βιώσιμη Πόλη» για την πρόσληψη προσωπικού και την λειτουργία του χώρου η οποία βρίσκεται προς έγκριση στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Μόλις εγκριθεί, κάτι που αναμένεται να γίνει άμεσα θα μπορέσει να ξεκινήσει η λειτουργία του πολυχώρου.

Η Νομική Υπηρεσία του Δήμου επεξεργάζεται στο μεταξύ τον Κανονισμό Λειτουργίας, ο οποίος θα κατατεθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο προς έγκριση ενώ έγινε γνωστό ότι υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για την λειτουργία του καφενείου στον χώρο όπως και για το εκθετήριο.

Εκτίμηση της Δημοτικής Αρχής είναι πως μέσα στην άνοιξη όλα τα ζητήματα θα έχουν αντιμετωπιστεί, ώστε ο χώρος να ανοίξει για το κοινό.

Όπως ανέφερε ο Δήμαρχος Αθανάσιος Ντάνης στην ίδια συνεδρίαση είναι η πρώτη φορά που γίνεται τέτοιου είδους προγραμματική με την εμπλοκή τόσων φορέων και για ένα τέτοιο αντικείμενο.

Ηγουμενίτσα: Έφυγε από τη ζωή ο 100χρονος Σπυρίδων Ευστρατίου

thespro.gr Τρίτη, Ιανουαρίου 13, 2026

Ηγουμενίτσα: Έφυγε από τη ζωή ο 100χρονος Σπυρίδων Ευστρατίου

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 100 ετών ο Σπυρίδων Ευστρατίου, από τον Τσαμαντά Φιλιατών.

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2026 και ώρα 12:00 μ.μ., στον Ιερό Ναό Ευαγγελίστριας Ηγουμενίτσας, ενώ η σορός θα μεταφερθεί στον ναό στις 11:30 π.μ.

Τον εκλιπόντα αποχαιρετούν η σύζυγός του Αντιγόνη, τα παιδιά του Αναστάσιος και Μιχαήλ, τα εγγόνια, τα ανίψια και οι λοιποί συγγενείς.

Η διαδρομή, ο λόγος και η παρακαταθήκη του Σπυρίδων Ευστρατίου

Ο Σπυρίδων Ευστρατίου ανήκε στη γενιά ανθρώπων που συνέδεσαν την προσωπική τους πορεία με τη λειτουργία των συλλογικών δομών της τοπικής κοινωνίας. Ως αυτοκινητιστής και ιστορικό στέλεχος του κλάδου, είχε παρουσία μακράς διάρκειας στη συγκοινωνιακή ιστορία της Θεσπρωτίας και ειδικότερα στο ΚΤΕΛ, όπου καταγράφεται και ως ένας από τους πρώτους μετόχους.

Η στάση του για τη «νέα εποχή» του ΚΤΕΛ Θεσπρωτίας

Σε ανοιχτή επιστολή του με αφορμή τη μετατροπή του ΚΤΕΛ Θεσπρωτίας σε Ανώνυμη Εταιρεία, ο Σπ. Ευστρατίου ανέδειξε τις δυνατότητες που ανοίγονται, αλλά και τους όρους για να αποδώσει στην πράξη αυτή η αλλαγή. Επέμεινε ότι απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας και συσπείρωση των μετόχων, ώστε η μετάβαση να μη μείνει τυπική, αλλά να λειτουργήσει ως πραγματικός μοχλός προόδου και ωφέλειας για το σύνολο.

Στο ίδιο πλαίσιο, έθεσε στο τραπέζι την ανάγκη προσαρμογής στις νέες συνθήκες και προσανατολισμού σε πιο «ανοικτούς ορίζοντες», με αξιοποίηση ευκαιριών που συνδέονται και με τη θέση της Ηγουμενίτσας, υπογραμμίζοντας ότι το αποτέλεσμα θα κριθεί από τις επιλογές και τη συλλογική στάση των ανθρώπων της εταιρείας.

«Η Μάχη της Ζωής μου»: μια αυτοβιογραφική κατάθεση

Παράλληλα, ο Σπυρίδων Ευστρατίου άφησε και μια προσωπική γραπτή παρακαταθήκη με το έργο «Η Μάχη της Ζωής μου», το οποίο παρουσιάζεται ως αυτοβιογραφικό και έντονα βιωματικό. Η αφήγησή του αποδίδεται ως ευθύς λόγος, χωρίς λογοτεχνικές επιτηδεύσεις, με κεντρικούς άξονες το ήθος, την επαγγελματική αξιοπρέπεια, τις δοκιμασίες της ζωής, αλλά και πλευρές της κοινωνικής και συνδικαλιστικής διαδρομής του κλάδου.

Στο έργο του καταγράφονται γεγονότα και εμπειρίες, μαζί με αναφορές σε ιστορικές περιόδους και καταστάσεις που σημάδεψαν τη χώρα και τις τοπικές κοινωνίες, με στόχο –όπως αποτυπώνεται– να μείνει μια καθαρή μαρτυρία για τους νεότερους.

Η απώλειά του κλείνει έναν κύκλο μιας εκατονταετίας, αλλά αφήνει πίσω μια διπλή κληρονομιά: τη θεσμική/επαγγελματική διαδρομή και τον δημόσιο λόγο του για τη συλλογική ευθύνη, μαζί με μια προσωπική μαρτυρία ζωής που επιχειρεί να διασώσει μνήμη, εμπειρία και αξίες.

Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια και στους οικείους του.

Αρβανίτες: Η Ιστορία και η Γλώσσα τους - Ποιές είναι οι αρβανίτικες λέξεις χρησιμοποιούμε και σήμερα...

thespro.gr Τρίτη, Ιανουαρίου 13, 2026

Τα αρβανίτικα θεωρούνται τυπικά από την συμβατική Ιστορία και Γλωσσολογία ως ένας κλάδος της αλβανικής γλώσσας, μία διάλεκτος της...
Οι Αλβανοί θεωρούν τα αρβανίτικα ως μία αρχαία αλβανική γλώσσα. Η αλήθεια όμως δεν είναι ακριβώς έτσι…

Ο γράφων κατάγεται από ένα αρβανιτοχώρι της Αττικής, από μία παραδοσιακή αγροτική οικογένεια και έχοντας μάθει πολλά μόνος του για την αρβανίτικη παράδοση έκανε πολύχρονες έρευνες πάνω στο αντικείμενο…

Ελληνο-αρβανίτικα χωριά, επί οθωμανοκρατίας στην Βοιωτία. Από χάρτη του 1570

(Greek-Arvanitic villages religions Ottoman Voeotia, map 1570).

Τα Αρβανίτικα δεν είναι διάλεκτος της επίσημης Αλβανικής γλώσσας, αλλά αντίθετα η αρβανίτικη είναι μία αρχαία γλώσσα από την οποία κατάγεται η νεώτερη τοσκική διάλεκτος, που υιοθετήθηκε από το αλβανικό κράτος ως επίσημη γλώσσα του κράτους. Η αρβανίτικη είναι γλώσσα αυτόνομη και η σημερινή αλβανική γλώσσα μία διάλεκτος της.

Απλά οι Αρβανίτες ποτέ δεν θεώρησαν τους εαυτούς τους ξεχωριστό έθνος από τους Έλληνες, όπου και να βρέθηκαν στην γη, σε οποιαδήποτε ιστορική περίοδο, εδώ και χιλιάδες χρόνια. Έγραφαν με ελληνικό αλφάβητο, μιλούσαν και έγραφαν ελληνικά και στις αρβανίτικες εκκλησίες υπήρχε το ελληνορθόδοξο τυπικό πάντα. Ενώ ο πληθυσμός του αλβανικού κράτους, που ιδρύθηκε το 1913, θέλησε να υιοθετήσει ξεχωριστό αλφάβητο, να κάνει μία νότια αλβανική γλώσσα της Βορείου Ηπείρου επίσημη γλώσσα με πολλά δάνεια από τα τουρκικά, τα ιταλικά, τα γαλλικά και τα αγγλικά. Για να δηλώσει ότι είναι πραγματικό έθνος και για να μην αφομοιωθεί με τους συγγενείς Έλληνες των γειτονικών περιοχών.

Χάρτης των αρβανιτών στα Βαλκάνια, τον Μεσαίωνα.

Από πού όμως κατάγονται οι Αρβανίτες και ποια η προέλευση της παράξενης γλώσσας τους. Θα πρέπει να πάμε πολύ πίσω στον χρόνο καθώς επιστήμονες έχουν βρει συγγένειες και ομοιότητες με την ομηρική γλώσσα. Οπότε μιλάμε τουλάχιστον για το 1.500-1.000 π.Χ. στην περιοχή που είναι σήμερα η Μακεδονία, η Ήπειρος, η Αλβανία και τα Σκόπια. Εκεί κατοικούσαν οι Βρύγες μία πολεμική θρακική φυλή, πολυπληθής και πολιτισμένη που κατοικούσε στο μεγαλύτερο μέρος των σημερινών Βαλκανίων.[1] Μιλούσαν μία γλώσσα που είχε κοινές ρίζες με την ελληνική και ομοιότητες στην δομή της γλώσσας. Ας μην ξεχνάμε ότι και οι Θράκες ήταν Έλληνες πανάρχαιοι κι ας θέλουν πολλοί ξένοι και εντόπιοι επιστήμονες να τους παρουσιάσουν σαν βαρβάρους ξεχωριστούς από τους Έλληνες, λόγω του ότι οι Νότιοι Έλληνες είχαν εξελιγμένο ελληνικό αστικό πολιτισμό σε σχέση με τον ξεπερασμένο αγροτικό πολιτισμό των Θρακών. Βέβαια αυτό είναι λάθος. Υπήρχαν πολλές «ταχύτητες» στον πολιτισμό των Ελλήνων, που δεν ήταν ενιαίος, αλλά διαφοροποιημένος τοπικά.

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο οι Βρύγες ή Φρύγες θεωρούνται ο αρχαιότερος λαός του κόσμου. Και να πως έγινε: Ο φαραώ Ψαμμήτιχος έδωσε δύο βρέφη σε έναν βοσκό και του είπε να τα πάρει μαζί του και να τα μεγαλώσει σε πολύ απομονωμένο περιβάλλον στην ύπαιθρο. Και να μην μιλήσει ποτέ μπροστά τους. Κάποια στιγμή, αφού πέρασε καιρός και τα βρέφη έγιναν παιδιά που περπατούσαν, ενώ άνοιξε την πόρτα στην καλύβα του αυτά ήλθαν αμέσως κοντά του και του ζήτησαν τροφή, φωνάζοντας "βέκος". Ο βοσκός το ανέφερε στον φαραώ και εκείνος ρώτησε τους σοφούς συμβούλους της αυλής του. Σε ποια γλώσσα υπάρχει η λέξη βέκος και τι σημαίνει. Εκείνοι του είπαν βέκος είναι στα φρυγικά το ψωμί. Και ο φαραώ έβγαλε το συμπέρασμα ότι οι Φρύγες είναι ο αρχαιότερος λαός στον κόσμο! Και θα μου πείτε και τι σχέση έχει αυτή η ιστορία με τα αρβανίτικα; Μα, στα αρβανίτικα μπουκ είναι το ψωμί, ο άρτος. Βέκος > βούκος > μπουκ (ακόμη και σήμερα λέμε μπουκιά, κλπ.).

Αρβανίτες στην Νέα Ήπειρο, το 1350.

Η αρβανίτικη είναι μία πανάρχαια ελληνική διάλεκτος. Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη όταν ιδρύθηκε η ελληνική αποικία της Επιδάμνου, στο σημερινό λιμάνι του Δυρραχίου στην Αλβανία, οι Κορίνθιοι άποικοι συνάντησαν Βρύγες και όχι Ιλλυριούς κατοίκους. Και μιλάμε την ίδια περίπου εποχή με το περιστατικό με τον φαραώ και τον βοσκό.

Αργότερα εισέβαλε η βάρβαρη φυλή των Ταυλαντίων Ιλλυριών στην περιοχή της κεντρικής Αλβανίας, που όμως δεν έσβησαν την φρυγική γλώσσα στην περιοχή. Ακολούθησαν οι πόλεμοι με το βασίλειο της Μακεδονίας, για 200 περίπου χρόνια, και ιδρύθηκαν παράλληλα με τις ελληνικές αποικίες των παραλίων και νέες πόλεις από τους Μακεδόνες και Ηπειρώτες βασιλείς, όπως η Αντιγόνεια στο Τεπελένι και η Αντιπάτρεια στο Μπεράτι της Αλβανίας. Ο εξελληνισμός άρχισε ενωρίς και εξελίχθηκε ραγδαία κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή. Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Διοκλητιανός ονόμασε την περιοχή αυτή ρωμαϊκη επαρχία, ως Ιλλυρία Ελληνική ή Νέα Ήπειρος, με πρωτεύουσα την Επίδαμνο, αποικία των Κορινθίων. Από εκεί περνούσε διασχίζοντας όλη την κεντρική Αλβανία η Εγνατία Οδός που κατέληγε στην νέα πρωτεύουσα των Ρωμαίων, την Κωνσταντινούπολη, το Βυζάντιο, των Μεγαρέων αποίκων.

Οι αναφορές για την Νέα Ήπειρο την δηλώνουν ως μερικώς ελληνική και μερικώς εξελληνισμένη. Ακολούθησε η βυζαντινή περίοδος που κράτησε 1.100 χρόνια. Από το Δυρράχιο καταγόταν ο αυτοκράτορας Αναστάσιος ο Δίκορος. Είχε τον έναν οφθαλμό μαύρο και τον άλλο γαλανό. Το Δυρράχιο καταστράφηκε από σεισμό και ο Αναστάσιος το ανοικοδόμησε κατασκευάζοντας τα μεγαλύτερα και υψηλότερα τείχη στα Βαλκάνια. Τόσο μεγάλα που προχωρούσαν ιππείς επάνω τους!

Αργότερα η περιοχή έγινε βυζαντινό διοικητικό Θέμα με πρωτεύουσα το Δυρράχιο. Υπήρξαν και εποικισμοί σλάβων στα ορεινά, που δεν επηρέαζαν σοβαρά τον εντόπιο πληθυσμό, την γλώσσα και την ορθόδοξη θρησκεία. Για 100 περίπου χρόνια εκεί συγκρούσθηκαν Βούλγαροι και Βυζαντινοί μέχρι που νίκησαν οι Βυζαντινοί την εποχή του Βουλγαροκτόνου (1018 μ.Χ.). Εκείνην την εποχή γίνονται οι πρώτες αναφορές σε Αρβανίτες της Ηπείρου και σε Αλβανούς της Βόρειας Αλβανίας (Διοκλείας). Το αναφέρουν οι Βυζαντινοί ιστορικοί συγγραφείς της εποχής, ο Μιχαήλ Ατταλειάτης και η πριγκήπισσα Άννα Κομνηνή. Το 1204 αλώθηκε η Κωνσταντινούπολη από τους Φράγκους σταυροφόρους και ιδρύθηκε στην δυτική βυζαντινή Ελλάδα το Δεσποτάτο της Ηπείρου, με έδρα την Άρτα και με βασιλείς από την Δυναστεία των Κομνηνών. Περιέλαβε όλην σχεδόν την Αλβανία μέχρι το Δυρράχιο στα Βόρεια. Εκείνους τους αιώνες εμφανίζεται η περιοχή Άρβανον[2], ανάμεσα στις Βρυγηίδες (δηλ. των Βρυγών – νυν Πρέσπες) λίμνες και το Δυρράχιο, σε ορεινή τοποθεσία, βόρεια της σημερινής Βορείου Ηπείρου.

Άρβανον και Αρβανίτες 100-1430 μ.Χ.

Στα 1262-1282 εισβάλουν στην περιοχή οι Γάλλοι της Δυναστείας των Ανδεγαυών της Ιταλίας, ηττώνται από τους Παλαιολόγους και παραιτούνται από την διεκδίκηση της Κωνσταντινούπολης. Αλλά οι περιοχές της Βόρειας Αλβανίας υιοθετούν τον καθολικισμό και ξεκινά η θρησκευτική διαίρεση της χώρας. Ο νότος παραμένει ορθόδοξος στο Δεσποτάτο της Ηπείρου των Κομνηνών. Έναν αιώνα αργότερα, στα 1320-1370 ξεκινά η κάθοδος των αρβανίτικων φυλών της Ηπείρου προς την νότια Ελλάδα. Είχαν προηγηθεί η κατάκτηση του Δεσποτάτου της Ηπείρου από τους Ιταλούς Ορσίνι των Επτανήσων, τους Παλαιολόγους της Κωνσταντινούπολης και τέλος τους Σέρβους του Στέφανου Δουσάν.

Λαϊκή εορτή στην Θήβα με αρβανίτες.

Οι Αρβανίτες εγκαθίστανται μέχρι το 1400 στην Στερεά Ελλάδα, την Αττική, την Εύβοια, την Πελοπόννησο, την Θράκη…[3] Ενώ παράλληλα ξεκινά η οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων και την Ελλάδας που θα κρατήσει ένα περίπου αιώνα.

(*) Ο κ. Ισίδ. Σκληρός δεν είναι γλωσσολόγος. Απλώς ένας νεαρός ομιλητής της αρβανίτικης γλώσσας.

Φύλλο της δίγλωσσης (νεοελληνικά-αρβανίτικα)
εφημερίδος "Απόλλων" (1889).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΡΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ
Ακολουθεί ένα λεξιλόγιο της σημερινής αρβανίτικη γλώσσας της νότιας Ελλάδας.
Μόνον ο Μάρκος Μπότσαρης κατόρθωσε να γράψει αρβανίτικο λεξικό στα χρόνια της εξορίας των Σουλιωτών (μετά το 1803).

Μπουκουράνα : Όμορφη
Μπουκουριά : Ομορφιά

Παλαθούρε : Παραθυρο
Στέπι : Σπίτι (> hospitium λατ.)

Βαιζα : κορίτσι
Ντιαλι : Αγόρι

Μπουρι : Άνδρας
Γκρουα : Γυναίκα

Τάτα : Πατέρας (< άττας φρυγικό)
Μούμα : Μητέρα , Μαμά

Πλιάκα : γριά, αρχαία
Θειάκα : Θεία

Βογκελ : Μικρός
Μάδε : Μεγάλος

Βλα ιμ : Αδερφός μου (> βλάμης : φίλος)
Μοτρα : Αδερφή

Κρουσκ : Συγγενείς, Συμπέθεροι
Μπουγιαρ : Αριστοκράτες, Βογιάροι

Πρίφτης : Ιερέας, Παπάς (> priest αγγλικά)
Τριμ : Παλληκάρι

Νουσε : Νύφη
Νταρσεμ : Γάμος

Ζοτιν : Κύριος, Θεός (< Ζευς)
Ντιελ : Ήλιος (< Δίας)

Ντερα : Πόρτα (< Δέρας ή Δούρα ομηρικό)
Κιελ : Ουρανός (> cielo ιταλικά)

Ντέτι : Θάλασσα
Μάλι : Βουνό

Λιούμι : Ποτάμι
Ράθρι : Ρείθρο, θέση κοντά σε ποτάμι

Χώρα : Πρωτεύουσα πόλη
Καντούτι : Χωριό

Κρουγιε : Βρύση (< κρήνη)
Ούγιε : Νερό (> aqua λατινικό)

Αρ : Γη (αρ πανάρχαια λέξη της Γης)
Ζιαρδ : Φωτιά

Μπουκ : Ψωμί (< βέκος φρυγικό)
Ντιαθ : Τυρί

Κριε : Κεφάλι (< κριός)
Κόκα : Κεφάλι

Κρεχαρορι : Στήθος
Κουριζι : Πλάτη

Μπίθα : Πισινός
(Μπιθε-γκουρας : Κολο-κοτρώνης)
Γκούρα - Πέτρα
(οπλαρχηγός Γκούρας του 1821)

Ντορες : Χερια
Κεμπετε : Πόδια

Δεμπε : Δόντια
Γκουλουμιε : Μάτια, Οφθαλμοί

Μπέσα : Πίστη, υπόσχεση
Μπαμπεσιά : Απιστία, Ατιμία

Πακ : λίγη
(Πακ μπέσα : Μπαμπεσια)
Φλες : Μιλάω, Λέω
(Παπαφλεσσας : Πολυλογάς παπάς)

Κες : Γελώ
Καμ : Έχω, Κεμι : Έχουμε

Σκοβα : Περναω από κάπου
Ντο βες : Θα πάω (< βαίνω)

Ντο Χαμ: θα φάω (< χαύω αρχαίο ελληνικό)
Μος : Μην (αρνητικό, αποτρεπτικό)

Ντρέδε : Τρομεροί (Ντρέδες Μεσσηνίας)
Ρι ατιε : Κάθησε εδώ (< ρέω)

Σούμε : Πολύ
Φτοχτε : Κακό, Φτωχό

Βατε : Πήγε, Έφυγε (< βαίνω)
έρδε : ήρθε

Σιπρ : Επάνω (> sopra ιταλικό)
Ποστ : Κάτω

Φάρα : Σπόρος, γένος
(< φατρία αρχαίο ελληνικό)
Σιοκ : δικός μου, δικός σας

Ρα καμπάνα : η καμπάνα
Πι : Πίνω

Τι : Εσύ (> tu ιταλικό)
Σοντε : Σήμερα

Νατε : Νύχτα (> notte ιταλικό)
Μενάτε : Πρωί (Μετά την νύχτα)

Ντίτα : Ημέρα (> date, day αγγλικό)
Βίτρα : Χρόνια, Έτη

Κουρτίνα : Όταν
Κάντον : Τραγουδώ (> canzoni ιταλικό)

Γκλιούχε : Γλώσσα
Ε πάρε : Ο πρώτος (> primus λατινικό)

Γκιθ : Όλο
Πούνε : Εργασία, δουλειά (< πόνος)

Μπάρδε : Λευκό, Άσπρο
Κουκε : Κόκκινο

Ζεζε : Μαύρο
Ρίμτε : Κίτρινο

Λουλε : Άνθος, Λουλούδι
Γκορυτσά, γκορτσά : Άγρια αχλαδιά

Εα κτου : Έλα εδώ
Σκόν γκα κτου : Φύγε από εδώ

Ντελιέτ : Πρόβατα
Δίτε : Κατσίκια

Γκιόσα : Προβατίνα
Ντόσα : Γουρούνα

Λιόπε : Αγελάδα
(> Λιόπεσι)
Πούλε : Κοτόπουλο
(> polo ιταλικά)

Λεπούρ : Λαγός
(> κελεπούρι)
Γκιέλι : Κόκκορας

Καρκαλέτσι : Ακρίδα
Μελιγκόνα : Μυρμήγκι (< μυρμηδών ομηρικό)

Αρβανίτικα επώνυμα:

Πηγή

Θεσπρωτία: Πέρα απ’ το ποτάμι - Του Λεωνίδα Τζάνη

thespro.gr Τρίτη, Ιανουαρίου 13, 2026

Θεσπρωτία: Πέρα απ’ το ποτάμι - Του Λεωνίδα Τζάνη

Ατραπός

Οι Ηπειρώτες είμαστε άρρηκτα συνδεμένοι με τα ποτάμια μας, το νερό και την ροή τους. Γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε δίπλα τους. Χαρές, λύπες, αγωνίες, τις πλέξαμε με το μουρμουρητό του ρέματος και τις κάναμε τραγούδι της Ηπείρου, Μοιρολόι. Αργό συρτό σκοπό στο ρυθμό του ποταμού, μα συνάμα ρυθμός που έχει μέσα του την απίστευτη δύναμη, το όγκο της ροής του ποταμού, φουσκωμένου από τα νερά που έχουν κατηφορίσει από της περήφανες πλαγιές των βουνών της Ηπείρου

Ηπειρώτικο μοιρολόι για την αγάπη τον πόνο την λησμονιά, ο ήχος του ποταμού που περνά από κάτω μου. Σιγοτραγουδά σκοπό για την διαδρομή μου πέρα απ’ το Ποτάμι. Τον Καλαμά περνώ κι αυτός γίνεται Πάρτης στο Πολυφωνικό τραγούδι. Κλώστης ο αναστεναγμός η αγκούσα και τα πλατάνια Ισοκράτες. Μου τραγουδούν για το πόθο της επιστροφής τ' αντάμωμα, μα και την λύπη του μισεμού που κουβαλούσαν οι διαβάτες που διέσχιζαν την Γέφυρα λίγα μέτρα έξω από την Βροσίνα. Πέρα από το ποτάμι κινούσαν σαν κι εμένα και κουβαλούσαν μαζί τους αυτό τον ρυθμό.

Πέρα από το ποτάμι διαβαίνω και για ένα άλλο ποτάμι κινώ. Πάω προς την Λαγκάβιτσα ένα τάμα να εκπληρώσω «τάμα για το γυρισμό, στην παρθένα ομορφιά μιας απο τις Νύμφες της Μουργκάνας, τη Λαγκάβιτσα.....» Παίρνω τη στράτα δίπλα στον Καλαμά για την Ραβενή και δεν μένουν παρά μερικές ανάσες δρόμος για να βρεθώ στην Σμίξη.

Δυο ποταμιά σμίξαν το ‘να ο Καλαμάς, τ’ άλλο η Λαγκάβιτσα Με την Λαγκάβιτσα να έχει πάρει την ανάσα του Βουνού, την ανάσα της Μουργκάνας από κει ψηλά την έχει κατεβάσει εδώ καταγής για την δώσει στον πολύπαθο Καλαμά. Φιλί ζωής, αναζωογόνηση. Κάτω από την γέφυρα της σμίξης, την βλέπεις, στα καθαρά κρυστάλλινα νερά της Λαγκάβιτσας που ενώνονται με την ροή του Καλαμά. Κρυστάλλινα νερά που προσπαθούν να δώσουν αυτή την χροιά ξανά στο ποτάμι που γεννιέται από την Πίνδο. Τον Καλαμά που ο αδηφάγος άνθρωπος προσπαθεί να θαμπώσει, να του φορτώσει τα «άπλυτα» του, να τον Ρυπάνει.

Παίρνω πια το μονοπάτι για να ανέβω την Λαγκάβιτσα και αυτή με αγκαλιάζει με το 'να χέρι με νερό με τ’ άλλο κλώνους, δέντρα. Διαβαίνω ένα από τα πιο όμορφα μονοπάτια που έχω περπατήσει και το κάνει ακόμα πιο υπέροχο αυτός ο φθινοπωρινός τόνος που έχει απλωθεί γύρω μου. Και δω νερό λοιπόν , ροή σιγοτραγουδά μαζί με τα την ανάσα και τα βήματα μου πάνω στα πεσμένα φύλλα. Ρυθμός σε παραμυθένιο τοπίο... και να σου οι νεράιδες!! Δίπλα στο ποτάμι, νύμφες και νεράιδες έχουν την φωλιά τους. Τις αντικρίζεις μπροστά, πίσω, γύρω σου, βρίσκεσαι σε ένα δάσος που θαρρείς οι κορμοί των δέντρων είναι ποτισμένοι μύθους. Πράσινο ντυμένοι, χνάρια από την αφέντρα τους την νύμφη Λαγκάβιτσα.

Ακολουθώ το διάβα της σκύβω στην όχθη την φιλώ, την γεύομαι, αυτή την καθαρότητα του νερού, της ανάσα της. Με την Δροσιά στα χείλη θα κοντοσταθώ λίγο πιο πάνω Η Ανάσα εδώ θα μου κοπεί μπροστα στην ομορφιά του χώρου, στα Αναβρυτικά της Λεπτοκαρυάς Στο τέλειο σμίξιμο Φύσης και ανθρώπου. Εδώ στην πηγή που με απόλυτη αρμονία έφτιαξαν με μεράκι οι κάτοικοι της Λεπτοκαρυάς.

Καθισμένος στο πεζούλι απολαμβάνοντας την τελειότητα μπήκα σε δίλημμα. Παρέα να συνεχίζω με την Λαγκάβιτσα ή πέρα από το ποτάμι να ανέβω προς το χωριό της Λεπτοκαρυάς. Τελικά διάλεξα το δεύτερο και η επιλογή με αντάμειψε με το παραπάνω. Δεν πρόλαβα καν να μπω στο οροπέδιο της Μποντίζντας και ένα μικρό μονοπάτι με πήρε απ’ το χέρι και μ’ έφερε στο χείλος του γκρεμού …ακριβώς πάνω απ΄ την Λαγκάβιτσα, να αγναντεύω το φιδίσιο της κορμί καθώς περνά για να πάει να σμίξει με τον Καλαμά. Τέλειο σημείο να σταθεί κανείς και για ‘μένα ένας λόγος παραπάνω.

Για λίγο πήρα το βλέμμα από κάτω και κοίταξα το Μαλούνι το βουνό απέναντι. Γύρισα μερικούς μήνες πίσω, όταν καθισμένος σ’ ένα βράχο στην βορινή κορφή του (Ρέβελα 990μ ) κοιτούσα εδώ κάτω. Μέσα από την Αντάρα, πέρα από την Ραβενή, αναρωτιόμουν πόσο ομορφιά τα σύννεφα κι ο τόπος μου κρύβουν ακόμα. Και να σου εδώ βρέθηκα, την ομορφιά αντάμωσα, την βρήκα. Περπατώ πια στο οροπέδιο, πίσω μου έχω και την Βελούνα που στα πόδια της ένα σύννεφο έχει. Ένα σύννεφο η Ραβενή ντυμένη πάντα. Το βάστα κοντά ως το μεσημέρι, σα νύφη που δεν λέει να αποχωριστεί το πέπλο της.

Μπροστα και γύρω μου φθινοπωρινό τοπίο και πάω να συναντήσω τον Αϊ Νικόλα. Το Ξωκλήσι του είχα δει να ξεγλιστρά μέσα από τα νέφη καθώς κατηφόριζα πρωί πρωί προς την Αγία Παρασκευή και του έταξα ότι θα το επισκεφτώ. Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι στην ουσία είναι το στολίδι του Οροπεδίου της Μποντίζντας. Εκεί ψηλά με καρτερούσε και δώσαμε υπόσχεση κι δυο μια άνοιξη να ανταμώσουμε ξανά όταν το οροπέδιο θα έχει γιομίσει λογιών λουλούδια και από πάνω τους θα στέκει η χάρη του, ο Αι Νικόλας.

Πηγαίνω πια για την Λεπτοκαρυά, ένα από τα πιο μακρινά χωριά της Θεσπρωτίας που με δένει ένας παράξενος δεσμός. Μας δένει ένα δέντρο και δύο παγκάκια στην άκρη του Χωριού.
Στιγμή που μ έχει σημαδέψει κοντά δυο χρόνια, έχει γίνει η σημαία, το κίνητρο μου. Για κάτι τέτοιες στιγμές γυρνώ τους τόπους σαν αυτόν που τώρα αντικρίζω ανάμεσα από τα κλαδιά τον μεγάλων βελανιδιών. Την Λεπτοκαρυά κοιτώ που μην ξέροντας ακόμα μου φίλαγε και άλλη έκπληξη!!! Αυτή ήδη είχε διατυπωθεί σε μορφή διαταγής!! Ο Θανάσης μόλις αντιλήφθηκε ότι είμαι στο χωριού του την συνέταξε και την μετέδωσε …. Να πάρω ένα κέρασμα στο καφενείο ..και την εκτέλεση της ανέλαβε ο Σταύρος ….Λοιπόν μόλις πέρασα από τον Ναό της Αγίας Μαρίνας και διάβηκα τους δρόμους του χωριού πέρασα από το Καφενείο και εκεί έπεσα στον έλεγχο του Σταύρου. Ότι αντιρρήσεις και αν υπήρχαν μόνο με το βλέμμα του ήταν αρκετό να εξαφανιστουν. Καθήκον του ήταν η διαταγή του Θανάση που μεταδόθηκε από την Αθήνα. Μα όσο σοβαρότητα και πειθώ είχε αυτό το βλέμμα άλλο τόσο καλοσύνη έκρυβε και φανερώθηκε μαζι μ αυτό που εδώ σε φιλεύουν απλόχερα, Ηπειρώτικη Φιλοξενία.

Ξέρετε ο οδοιπόρος που σαν μιλά όταν κάνει αυτές τις εξορμήσεις είναι συνήθως μόνος. Ίσως αυτή την μοναξιά αποζητά, θέλει με μια δόση εγωισμού πρώτος να νιώσει την αγκάλη της φύσης, να την γευτεί, να την δοκιμάσει σαν ένα σπάνιο Παλιό κρασί και μετά να την προσφέρει σ όλους τους άλλους, σαν στιγμές με χρώμα και λέξεις. Όμως εδώ όλα άλλαξαν έζησα μια στιγμή όπου μια μικρή παρέα ανθρώπων την μοιράστηκε μαζί μου. Καθισμένοι στο καφενείο της Λεπτοκαρυάς με τον Σταύρο, τη Γιαννούλα και μερικές ψυχές ακόμα μοιραστήκαμε την αγάπη μα και τις αγωνίες για αυτόν τον τόπο. Μαζί σηκώσαμε τα ποτήρια μας προς την κατεύθυνση της Αθήνας, στην υγειά του Θανάση για την στιγμή που οργάνωσε και μας πρόσφερε

…ομολογώ πως η σχέση μου με ότι έχει αλκοόλ είναι πολύ μακρινή, περιορίζεται σε μερικές γουλιές κρασί. Εδώ όμως, αυτήν την μοναδική στιγμή, ντόπιο τσίπουρο γεύτηκα και ομολογώ ήταν εξαιρετικό. Στην ζεστασιά της Ψυχής ήρθε κι έδεσε η ζεστασιά του καθώς γέμιζε τον ουρανίσκο και κυλούσε μέσα μου. Ευχαρίστησα την καλή παρέα και φόρεσα τον σάκο μου που ο Σταύρος φρόντισε να γίνει κατά περίπου ένα κιλό βαρύτερος. Μου έβαλε λίγο υγρό για να ξεδιψώ, λίγο από το «ειδικό» νερό που γευτήκαμε πριν λίγο.

Σιγά σιγά πήρα τον κατήφορο αποχαιρετώντας την Λεπτοκαρυά πίσω μου, βουτηγμένη στα χρώματα του φθινοπώρου. Είχα ακόμα να κάνω κάτι.

Τόσο καιρό απολαμβάνω την προσπάθεια του Αποστόλη να αναδείξει τις ομορφιές του τόπου. Εδώ σε αυτή τη γωνιά προσφέρει την χαρά στον επισκέπτη να περιηγηθεί σε ότι όμορφο έχει αυτός ο τόπος. Ξεναγώντας τον από τα μονοπάτια που τόσο καλά γνωρίζει αυτός και ο Λουκάς. Καβάλα στα όμορφά τους άλογα θα σας κατεβάσουν να «ξεδιψάσετε» στον Καλαμά και την Λαγκάβιτσα και αν το λέει η καρδιά σας ανεβείτε μαζί τους σ ένα Καγιάκ και το έμπειρο κουπί τους θα σας δείξει τα ποτάμια όπως δεν τα έχετε νιώσει ποτέ!!!!
Στο Ιππικό Πάρκο Λεπτοκαρυάς λοιπόν βρέθηκα για να τους γνωρίσω, στο δικό τους μετερίζι. Εκεί στην προσπάθεια που κάνουν να γνωρίσει όλος ο κόσμος μαζί τους την άγρια ομορφιά της Θεσπρωτικής Γης. Μα εδώ στην άκρη αυτής της Γης βρήκα και κάτι άλλο …..καράβια…. βγήκαν στην στεριά ….και αναπάντεχα εδώ που η θάλασσα απέχει μίλια μακριά… Ναυτικός βρήκε Ναυτικό. Συμπολεμιστές, με το Αποστόλη να έχει υπηρετήσει σε αντιτορπιλικό. Έτσι οι «παλιοσειρές» …λόγια της πλώρης πρόσθεσαν στην κουβέντα τους. Μέχρι που ήρθε η ώρα να συνεχίσω αφήνοντας μια υπόσχεση κι εδώ, σαν γνήσιοι ναυτικοί είπαμε κάποια στιγμή, ο καθένας να πάρει το κουπί του, μαζί να ξεκινήσουμε και να αφήσουμε το πλεούμενό μας να το παρασύρει η μαγεία της Λαγκάβιτσας, να μας παραδώσει στην αγκάλη του Καλαμά και να μπούμε μέσα στο όνειρο των Στενών του.

Πέρα απ το ποτάμι έφυγα κι εκεί γυρίζω Το βλέπω ξανά να βγαίνει ανάμεσα από την Βρυσούλα και το Γκρίποβο. Στην εκκλησιά της Αγίας Βαρβάρας, πιο κάτω ακούω τον σκοπό του και να σου πάλι στην Γέφυρα του, ξανανταμώνουμε…. στο πέρασμα, όπου μερικές δεκάδες μέτρα τσιμέντου ενώνουν τις δύο όχθες, τους ανθρώπους. Τσιμέντο που δεν έχει καμιά σχέση με αυτό το γκρίζο που αντικρίζεις στην πόλη. Αυτό εδώ έχει βαφτιστεί με την ομορφιά του ποταμού που περνά από κάτω του, έχει πάρει και λίγο από τα καρδιοχτύπια αυτών που το διασχίζουν. Έτσι το χρώμα της κορμοστασιάς το τσιμεντένιου γεφυριού έχουν γίνει ένα με το τοπίο. Είναι από αυτά τα επιτεύγματα του ανθρώπου που η φύση τα αγκαλιάζει και τα σκεπάζει με την αίγλη των χρωμάτων της.

Μα πριν περάσετε απέναντι προτείνω να δείτε και κάτι άλλο, την Καλάθα που βρίσκετε 200 μέτρα πιο δυτικά. Κατασκευή αλλοτινών καιρών. Άλλη μια προσπάθεια του ανθρώπου, με συρματόσχοινο να ενώσει ότι τον χωρίζει.

Καιρός επιστροφής πια προς την Βροσίνα αλλά όχι δεν τελειώνω εδώ Το αγριοκάτσικο ξυπνά πάλι μέσα μου και καιρός να σκαρφαλώσω….. πάλι!!!!

Βέβαια εσείς για να ανεβείτε το βράχο που δεσπόζει της Βροσίνας, ξεκινήστε είτε από το δρόμο δίπλα στο παλιό στρατόπεδο έξω από το χωριό ή ανηφορίζοντας από τον Άγιο Γεώργιο που στέκει στο κέντρο του χωριού από το 1607. Απλώς εγώ σκαρφάλωσα κάθετα στον βράχο ….μου έλειπαν μερικά σκισίματα στα ρούχα και λίγες αμυχές για την συλλογή!!! Όπως και να χει η θέα από κει ψηλά με αποζημίωσε με το παραπάνω.

Η Βροσίνα από κάτω μου, το χωριό, η στάση άλλοτε των ταξιδιωτών προς τα Γιάννενα …μια στάση που όμως κατά κάποιο τρόπο αδικούσε το τόπο. Το άγχος του υπόλοιπου, της συνέχειας, άφηνε στον ταξιδιώτη να ρίξει μόνο κάτι κλεφτές βιαστικές ματιές στο πέτρινο γεφύρι της. Τώρα πια ήρθε η ώρα την Βροσίνα να κάνετε προορισμό, να γνωρίσετε την πραγματική ομορφιά του χωριού. Τρία ποτάμια συναντιούνται εδώ Ζαλογγίτικος, Καλαμάς και η Λαγκάβιτσα πιο κάτω. Γραμμές νερού που με τα πλατάνια τους σαν κλωστές διαπερνούν τον τόπο φτιάχνοντας ένα εργόχειρο, κέντημα, με χρώματα άλλοτε καφέ, πορτοκαλί και πράσινο, των εποχών.

Μια απο αυτές τις κλωστές άφησα για το τέλος, τον μίτο του Ζαλογγίτικου μαζεύω μέχρι την Μονή της Παναγίας της Ραϊδιώτισσας. Μοναστήρι γαντζωμένο στα βράχια, που αν και φαίνονται κάποιες προσπάθειες αναστήλωσης, μόνο η εκκλησία σώζεται σε καλή κατάσταση. Σκυφτός μπήκα στον ναό και μέσα στην σκοτεινή ατμόσφαιρα ένιωσα εκατοντάδες μάτια να με κοιτούν, τοιχογραφίες που ζωντανεύουν στο παιγνίδισμα του λιγοστού φωτός, λες και βγαίνουν από τους καπνισμένους τοίχους και παίρνουν θέση τα στασίδια γύρω από το ψαλτήρι.
Σκυφτός βγαίνω πάλι στα χρώματα του φθινοπώρου και κατεβαίνω προς τα πλατάνια, πέρα από τον Ζαλογγίτικο περνώ. Γιόμισε η μέρα, απόγεμα έφερε και στο πέτρινο γεφύρι της Βροσίνας, μαζεύω τις τελευταίες μου Στιγμές. Αυτές που ο αστός συλλέγει για προμήθειες, παρηγοριά για τον «χειμώνα της πόλης», της ξενιτιάς. Αχ και η στερνή μου είναι η καλύτερη!!

Ακολούθησα λίγο τον Ζαλογγίτικο και κει που συνάντησε τον Καλαμά σταμάτησα. Τα νερά τους με καρτερούσαν σε αυτήν την όχθη, στρώσαν ένα χάλι με πλατανόφυλλα του Νοέμβρη που μ’ αρέσουν και αφέθηκα πάνω τους. Με το λιγοστό φώς απλωμένο κοιτάζω την Βροσίνα που με φίλεψε τις ομορφιές της. Μα και πέρα απ΄τον Καλαμά, με την Λαγκάβιτσα ένα μεγάλο ευχαριστώ στέλνω στον τόπο και τους ανθρώπους της Λεπτοκαρυάς που μ’ αγκάλιασαν. Εύχομαι πλάι μου να ήταν να μοιραστούν αυτή την στιγμή, τον ‘Ήχο

Εδώ δίπλα στο Νερό, Χαρά και Ευχαρίστηση για αυτά που έζησα, Λύπες για αυτά που θα αποχωριστώ, όλα μαζί τα αγέρι παίρνει…. θρόισμα τα κάνει ανάμεσα στους κλώνους των Πλατάνων και σαν φύλο φθινοπωρινό κατεβαίνουν και βρίσκουν το ποτάμι. Με το μουρμουρητό του ρέματος κάνουν τραγούδι του Νερού, τραγούδι της Ηπείρου, ΜΟΙΡΟΛΟΙ

"Αλησμονώ και χαίρομαι θυμιούμαι και δακρύζω

θυμήθηκα την ξενιτιά και θέλω να πηγαίνω."